Wolna encyklopedia
Pseudonim (z gr. ψευδώνυμος pseudonymos, dosł. "pod fałszywym imieniem") – indywidualna nazwa danej osoby, inna niż oficjalne imię i nazwisko.
Pseudonim jest stosowany zwykle przy szczególnych okazjach w rozmaitych celach:
- dla ukrycia swoich oficjalnych personaliów,
- w celu łatwiejszego zapamiętania danej osoby,
- dla podkreślenia jakichś swoistych cech osobowych czy wyglądu danej osoby.
Pseudonim może zostać nadany danej osobie przez grupę, wśród której jest on używany, lub przez samego siebie.
Pseudonimów używano między innymi w polskim podziemiu niepodległościowym i antykomunistycznym w XIX i XX w.
Rozróżnia się następujące rodzaje pseudonimów:
- pseudonim artystyczny – stosowany zwykle przez osoby publiczne przy okazji publicznych występów czy też przy podpisywaniu dzieł takich jak książki, utwory muzyczne,
- kryptonim – nadawany wyłącznie w celach ukrycia tożsamości osoby, zazwyczaj w przypadku gdy ujawnienie faktycznych personaliów danej osoby może jej lub jej najbliższym wyrządzić szkody. Kryptonimy są stosowane w szpiegostwie, działaniach podziemno-wywrotowych, tajnych działaniach wojskowych itp.,
- przezwisko – zwykle o odcieniu pejoratywnym, podkreślające jakąś ułomność fizyczną lub psychiczną, nadawane zwykle przez grupę środowiskową i nie akceptowane przez samego zainteresowanego. Przezwisko jest zwykle przejawem niechęci do danej osoby, choć po pewnym czasie może zostać przez zainteresowanego zaakceptowane i stać się jego ksywą,
- ksywa – nieformalne, słowo-wytrych, pochodzące z gwary więziennej, które może oznaczać w praktyce wszystkie rodzaje pseudonimu. W węższym znaczeniu jest to pseudonim stosowany w obrębie jednej grupy środowiskowej (np.: wśród kolegów z podwórka). Słowo to jest bardzo popularne w internecie, gdzie wiele rodzajów usług wymusza wybranie sobie jakiegoś pseudonimu (patrz IRC, Usenet, chat). Wiele osób przywiązuje się do swojej ksywy gdyż oddaje ona w lapidarnym skrócie najważniejszą zdaniem danej osoby cechę charakteru lub wyglądu. Ksywy spotykane w internecie pochodzą czasami od imienia danej osoby, czasami są imiona ich ulubionych bohaterów. a czasami wiążą się z wykonywaną pracą lub ulubionym zajęciem danej osoby,
- nick – pochodzi od angielskiego nickname i jest stosowane w internecie wymiennie z bardziej swojskim słowem ksywa. Niki są zwykle bardzo krótkie z powodów praktycznych (częste wpisywanie aby zalogować się do wybranej usługi internetowej on-line) i w przypadku popularnych nazw mogą mieć dodane inne znaki, najczęściej litery (np. monia, monia_, monia18), lub przesadnie długie, aby w nazwie zawrzeć charakter osoby, tu dominują niki z erotycznych serwisów (np. uległy_dla_dominującej).