Wolna encyklopedia

Psychoterapia systemowa to grupa szkół terapeutycznych inspirowanych psychologią systemową oraz ogólną teorią systemów. Nurt w psychoterapii, zwany także interakcyjnym. Jego rozwój przypada na lata 40. i 50. w USA.

Zobacz więcej w osobnym artykule: system.

Przyczynowość w teorii systemów ma charakter cyrkularny, a nie liniowy (przyczynowo-skutkowy). Cyrkularny oznacza, że "a" powoduje "b", które wpływa na "c", które zwrotnie oddziałuje na "a".

W ramach psychoterapii systemowej dokonuje się różnych podziałów. Kurt Ludewig (1995) proponuje podział na trzy szkoły terapii systemowej:

natomiast Nichols (1984):

Spis treści

Teoria Systemów Rodzinnych Murraya Bowena

Założenia teoretyczne

Najistotniejsze mechanizmy i pojęcia tego ujęcia to:

Poziom dyferencjacji ja
Tendencje symbiotyczne można traktować jako przejaw przewlekłego zaburzenia równowagi sił w relacjach rodzinnych. Związki partnerskie są zazwyczaj zawierane z osobami o podobnych poziomach zróżnicowania ja.
  • System emocjonalny rodziny nuklearnej czyli taki, w którym partnerów charakteryzuje stopień zróżnicowania ja w drugim przedziale skali, podjęli wysiłek, aby funkcjonować bardziej autonomicznie od rodziców, mogli funkcjonować dostatecznie dobrze, dopóki ich relacje pozostawały powierzchowne dokonali fuzji swoich niepełnych ja – posługują się mechanizmem emocjonalnego dystansu dla utrzymywania stabilności.
  • Im mniejszy stopień zróżnicowania ja, tym większa tendencja, by, przy wzroście napięcia, niepokoju wciągać osobę trzecią do relacji by zneutralizować lęk – jest to tendencja tworzenia trójkątów.

Cele terapii

Techniki terapeutyczne

Genogram, sięganie do poprzednich generacji.

Strukturalna Terapia Rodzin S. Minuchina

Założenia teoretyczne

Najistotniejsze mechanizmy i pojęcia tego podejścia to:

Cele terapii

Zmiana struktury rodziny (w sytuacji kryzysu), zmiana granic (zbyt płynnych lub zbyt sztywnych).

Techniki terapeutyczne

Przewartościowanie, wprowadzenie nowych informacji (uzyskanie odmiennej perspektywy poznawczej ułatwiający rodzinie nowy sposób odnoszenia się), odtwarzanie interakcji, restrukturyzacja – zakreślenie granic – wyjaśnianie i modyfikacja interakcji.

Strategiczna Terapia Rodzin (Jay Haley, Cloe Madanes)

Założenia teoretyczne

W ujęciu tym najistotniejsze jest odejście od tradycyjnej terminologii.

Patologia
Sposoby stwarzania sobie problemów

Perwersyjny trójkąt

Cele terapii

Cel terapii określa się według możliwości jego osiągnięcia; powinien być konkretny, osiągalny, realny, ograniczony.

Techniki terapeutyczne

4 kroki rozwiązywania problemu:

  1. zdefiniowanie problemu w konkretnych kategoriach
  2. zbadanie dotychczasowych rozwiązań
  3. zdefiniowanie celu dla każdego z członków rodziny
  4. zbudowanie i propozycja interwencji

Efektywne dyrektywy nie powinny być podawane w formie prostych rad, ponieważ pacjenci mają małą kontrolę racjonalną nad własnymi zachowaniami. Po to, aby zadanie dla rodziny było dobrze sformułowane, terapeuta powinien wiedzieć: co ma być zmienione i w jakim kierunku oraz jakich prób, które ostatecznie okazały się nie skuteczne dokonywała rodzina w celu rozwiązania trudności.

Terapia strategiczna jest terapią krótkoterminową, czasem trwającą 2 sesje. Jest nastawiona pragmatycznie, a terapeuta koncentruje się na objawach. Opór w trakcie terepii jest omijany, lub wykorzystywany. Terapeuta powinien być aktywny, zaangażowany, obpowiedzialny za wprowadzane zmiany i kreatywny.

Systemowo komunikacyjna terapia rodzin

Podejście systemowo – komunikacyjne rozwijano w Mental Research Institute (MRI) w Palo Alto w Kalifornii w latach 50. XX wieku w zespole: Don Jackson, Jules Riskin, Virginia Satir, Jay Haley, John Weakland, Paul Watzlawick, Gregory Bateson. Stworzyli podstawy teoretyczne dla wszystkich "podejść systemowych".

Założenia teoretyczne

Rodzina, według podejścia systemowo – komunikacyjnego to system otwarty, zdolny do homeostazy. W terapii pomijane są procesy intrapsychiczne poszczególnych członków, natomiast istotna jest komunikacja w systemie.

Patologia jest rozumiana jako zaburzenie całego układu rodzinnego.

Pojęcie systemu nie jest jednoznaczne z sumą jego elementów. Charakteryzuje go:

Aksjomaty komunikacji – Watzlawick

1 Każde zachowanie jest komunikatem 2. Każdy komunikat składa się z aspektu

  KOMUNIKAT = TREŚĆ + ASPEKT RELACYJNY

3. Istotą relacji jest subiektywnie widziana przyczynowość. Interakcja nie ma obiektywnego początku, ani przyczyny. To, co się za taką przyczynę uważa, to subiektywna punktacja sekwencji zdarzeń (komunikatów).

4. Interakcje mają charakter

Typy komunikowania się według Watzlawick

Analogowy

Cyfrowy

Teoria systemowo – komunikacyjna wprowadziła pojęcie podwójnego wiązania (double bind). Zjawisko podwójnego wiązania występuje w rodzinie, gdzie jedna z osób otrzymuje stale sprzeczne komunikaty – komunikat na poziomie werbalnym różni się od niewerbalnego, np. "Miło Cię widzieć" i brak uśmiechu. Wybranie jakiegokolwiek komunikatu grozi karą, utratą miłości, gniewem lub złością. „Ofiara' podwójnego wiązania, często jest to dziecko, nie może się wycofać z relacji.

Bibliografia

Źródło: „haslo,Psychoterapia_systemowa”