Wolna encyklopedia

	Rak krtani
Carcinoma laryngis
ICD-10	C32 (nowotwór złośliwy krtani)

Rak krtani (łac. carcinoma laryngis) – najczęstszy nowotwór głowy i szyi oraz drugi po raku płuca nowotwór dróg oddechowych. Większość raków krtani to raki płaskonabłonkowe.

Spis treści 1 Histopatologia 2 Epidemiologia 3 Etiopatogeneza 3.1 Stany przedrakowe krtani 4 Klasyfikacja TNM 5 Umiejscowienie 6 Rak nadgłośni 7 Rak głośni 8 Rak podgłośni 9 Inne objawy raka krtani 10 Przerzuty 11 Rozpoznanie 12 Leczenie 13 Wyniki leczenia raka krtani 14 Rokowanie 15 Zobacz też

Histopatologia

• rak płaskonabłonkowy (carcinoma planoepitheliale) około 95% przypadków
  • wysoko zróżnicowany
  • średnio zróżnicowany
  • nisko zróżnicowany
  • rak brodawkowaty (carcinoma verrucosum)
• rak gruczołowy (adenocarcinoma)

Epidemiologia

• zachorowalność: mężczyźni:kobiety= 10:1
• wiek: najczęściej 40-60 lat

Etiopatogeneza

• ostatnio częstość występowania raka krtani u kobiet wzrasta
• ostatnio wiek zachorowania na raka krtani obniża się
• rzadki jest u ludzi do 20 roku życia (ok. 1,5% przypadków). Nieznane są uwarunkowania genetyczne powstania raka krtani, do rozwoju nowotworu predysponuje palenie tytoniu i spożywanie alkoholu.

Czynniki ryzyka

• silny związek z nałogiem palenia tytoniu i nadużywaniem alkoholu.
• stany przedrakowe krtani
• czynniki zawodowe
• azbest
• chrom i jego związki
• iperyt
• rafinacja niklu
• węglowodory aromatyczne
• GERD
• czynniki genetyczne

Stany przedrakowe krtani

• leukoplakia
• hiperkeratoza w przewlekłym stanie zapalnym
• brodawczaki krtani
• modzelowatość

Klasyfikacja TNM

Nadgłośnia

• T 1 – rak zajmuje jedną okolicę anatomiczną, dobra ruchomość fałdów głosowych

• T 2 – rak zajmuje więcej niż jedno umiejscowienie nadgłośni lub głośni lub obszar poza nagłośnią: podstawa języka, dołek zajęzykowy, przyśrodkowa ściana zachyłek gruszkowaty, dobra ruchomość fałdów głosowych

• T 3 – rak ograniczony do krtani oraz unieruchomienie fałdów głosowych lub naciekanie okolicy zapierściennej, przestrzeni przednagłośniowej lub okołogłośniowej lub chrząstki tarczowatej

• T 4a – rak nacieka otoczenie szerząc się poza chrząstkę tarczowatą lub przechodzi do tkanek sąsiednich (np. tchawica, mięśnie głębokie języka, mięśnie przedkrtaniowe, tarczyca, przełyk)

• T 4b – Naciekanie przestrzeni przedkręgowej, tętnicy szyjnej, przejście do śródpiersia

Głośnia

• T 1a – guz fałdu głosowego, ruchomość fałdów głosowych prawidłowa

• T 1b – guz obu fałdów głosowych, ruchomość fałdów głosowych prawidłowa

• T 2 – przejście do nadgłośni lub podgłośni lub ograniczenie ruchomości

• T 3 – ograniczenie guza do krtani oraz unieruchomienie, naciekanie przestrzeni okołogłośniowej lub chrząstki tarczowatej

• T 4a i T 4b – tak jak w raku nadgłośni

Podgłośnia

• T 1 – rak ograniczony do podgłośni

• T 2 – przejście raka na fałd lub fałdy głosowe, ruchomość prawidłowa lub ograniczona

• T 3 – ograniczenie guza do krtani oraz unieruchomienie fałdów głosowych

• T 4a i T 4b – jak w raku nadgłośni

Umiejscowienie

• nadgłośnia 30-35%
• głośnia 60-65%
• podgłośnia < 1-5%

Rak nadgłośni

• często nisko zróżnicowany (gorsze rokowanie)
• może rozwijać się w ogniskach metaplazji
• naciekający wzrost
• częste przerzuty do węzłów chłonnych szyi
• przewlekła chrypka

Objawy

• objawy nieżytu gardła
• ból gardła
• dysfagia
• odynofagia
• cuchnący oddech
• chrypka
• krwioplucie
• duszność
• guz na szyi – w 40% pierwszy objaw raka nadgłośni
• przerzuty do węzłów chłonnych szyi
  • T1 – 20%
  • T2 – 40%
  • T3 – 60%
  • T4 – 80%

Rak głośni

• najczęściej wysoko zróżnicowany
• rzadko przerzuty do węzłów chłonnych szyi (skąpe unaczynienie chłonne głośni)

Objawy

• chrypka – wczesny objaw
• duszność – późny objaw
• przerzuty od węzłów chłonnych szyi

T1 i T2 – 6% T3 – 20% T4 – 40%

Rak podgłośni

• zwykle nisko zróżnicowany
• rozwija się w ogniskach metaplazji płaskonabłonkowej
• często przerzutuje do węzłów chłonnych szyi i węzłów chłonnych śródpiersiowych

Objawy

• kaszel
• duszność
• guz na szyi
• chrypka

Inne objawy raka krtani

• utrata masy ciała
• guz szyi spowodowany rozrostem masy guza bądź przerzutami do węzłów chłonnych
• bolesność palpacyjna krtani
• "krtań beczkowata"- rozdęcie krtani wyczuwalne i czasami widoczne podczas badania szyi

Przerzuty

• przerzuty miejscowe
  • węzły chłonne szyi
• przerzuty odległe (rzadkie)
  • płuco

Rozpoznanie

• badanie laryngoskopowe pośrednie i bezpośrednie - stwierdzenie obecności guza i pobranie wycinków do badanie histopatologicznego
  • videolaryngoskopia
• badanie palpacyjne szyi
• USG szyi, w tym ocena węzłów chłonnych szyi
• TK szyi ocena rozległości nacieku nowotworowego
• prześwietlenie klatki piersiowej

Leczenie

• wczesne fazy rozwoju choroby
  • radioterapia
  • laserowa chordektomia
  • laryngektomia częściowa
• zaawansowane postaci choroby
  • laryngektomia całkowita
  • radioterapia przez okres 4 - 5 tygodni
• leczenie paliatywne
  • tracheotomia paliatywna w przypadku zwężenia dróg oddechowych
  • konieczność założenia drenu przezprzełykowego lub gastrostomii w przypadku naciekania przełyk
  • radioterapia

Wyniki leczenia raka krtani

• 66% – łącznie 5-letnie przeżycie wszystkich chorych z rakiem krtani
• 60% – chorzy z rakiem nadgłośni
• 80% – chorzy z rakiem głośni
• 15% – chorzy z rakiem podgłośni

Rokowanie

Rokowanie zależy od stopnia zaawansowania choroby. Wczesne postaci choroby dają 90% przeżycie 5 lat od momentu rozpoznania.

Może dochodzić do wznowy raka krtani, szczególnie w pierwszych dwóch latach od operacji dlatego konieczna jest stała obserwacja chorego.

• wznowa w okolicy tracheostomy

W 10% przypadków rozwija się rak płaskonabłonkowy o innej lokalizacji (najczęściej w przełyku i płucach) – nowotwór synchroniczny.

Zobacz też

• rak gardła