Saloniki - Wikipedia, wolna encyklopedia - www.tylko.ekstremalne.info

Wolna encyklopedia

Na tę stronę wskazuje przekierowanie ze strony Thessaloniki. Zobacz też: Tessalonika - córka Filipa II Macedońskiego.

Współrzędne: 40°38' N 22°57' E40.6333333 22.95 (Saloniki)

Saloniki
Θεσσαλονίκη


Herb Saloniki	Flaga Saloniki

Saloniki
Θεσσαλονίκη

Grecja

Vassilios Papageorgopoulos

Powierzchnia

17,8 km²

Położenie

40° 38' N
22° 57' E

Wysokość

0-20 m n.p.m.

Ludność (2001)
• liczba ludności
• gęstość

363 987
20449 os./km²

Nr kierunkowy

2310

Tablice rejestracyjne

Położenie na mapie Grecji

Saloniki
Θεσσαλονίκη

Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Strona internetowa

Biała Wieża

Saloniki grecka nazwa Thessaloniki (gr. Θεσσαλονίκη, scs. Sołuń) – miasto w północnej Grecji, nad Zatoką Salonicką (Morze Egejskie). Dawana rzymska nazwa garnizonu oraz sztabu: Egnatia. Drugie co do wielkości (po Atenach) miasto Grecji. Formalnie liczy sobie 354 tys. stałych mieszkańców, a jego aglomeracja 800.764 mieszkańców (2001). W praktyce ludność przekracza milion. W Grecji część ludności wciąż jeszcze zameldowana jest na stałe w małych miejscowościach, gdzie leżą ich rodzinne nieruchomości, jednak oni sami już tam nie mieszkają. Ponadto liczni są imigranci z innych państw, często nielegalni.

Saloniki to ośrodek administracyjny największego greckiego regionu Macedonia, nieoficjalnie nazywany współstolicą lub stolicą Macedonii. Prężne i z tradycjami centrum naukowo-akademickie, miejsce licznych kongresów i wystaw międzynarodowych, węzeł transbałkańskich autostrad.

Pretensje do Salonik i terenów po górę Olimp włącznie akcentują dziś politycy sąsiedniego kraju. Spór dotyczy nie tylko nazwy ich państwa. Królowie Filip II i Alexander Wielki oraz filozof Arystoteles mieliby być ich oraz nie- greckimi przodkami.

Historia

Założone ok. 315 p.n.e. przez króla Macedończyków Kassandra i nazwane na cześć jego żony, Tessaloniki^[1]. Od 146 p.n.e. miasto należało do państwa rzymskiego, w którym z biegiem czasu stało się jednym z najważniejszych miast. Przez miasto biegł główny szlak komunikacyjny między Rzymem i jego posiadłościami na Wschodzie (Via Egnatia). W mieście powstała jedna z pierwszych gmin chrześcijańskich, do której Święty Paweł skierował dwa ze swoich listów. Miasto było miejscem urodzenia i początkowej działalności Cyryla i Metodego w IX wieku.

Po rozłamie imperium rzymskiego miasto stało się częścią Bizancjum. W VII wieku odparło oblężenie Słowian. W 904 zostało splądrowane przez Arabów, a w 1185 przez Normanów. W latach 1204-1224 było stolicą łacińskiego Królestwa Tessaloniki, podbite przez władcę Epiru w latach 1227-1242 było stolicą efemerycznego Cesarstwa Tesaloniki. Od 1246 ponownie we władaniu cesarzy bizantyjskich (wpierw cesarzy Nicei). W 1387 zdobyte przez Turków, odzyskane przez Bizancjum w 1405, w 1423 sprzedane Wenecji. W 1430 ostatecznie zdobyte przez Turków po krwawym oblężeniu, było częścią Imperium Ottomańskiego przez następne pięć stuleci. Przekształciło się wtedy w metrolpolię znacznie przekraczającą swym przyciąganiem dzisiejsze granice państwowe. Na początku XX wieku miasto było głównym ośrodkiem działań Młodych Turków, w mieście urodził się Kemal Atatürk. Podczas wojen bałkańskich zdobyte przez Grecję w 1912.

W 1915 podczas I wojny światowej w mieście wylądowała armia Ententy, która następnie rozpoczęła próby natarcia przeciwko Bułgarii. Przełamanie obrony państw centralnych udało się dopiero w 1918, po latach bezowocnych walk. W 1917 miasto zniszczył pożar. Odbudowano je na nowoczesnym planie europejskim, w dużej mierze niszcząc jego historyczny wygląd.

W wyniku wymiany ludności między Grecją i Turcją po 1922 do miasta napłynęły masy greckich uchodźców z centralnej i wschodniej części obecnej Turcji. Turecką ludność przesiedlono do Turcji, bułgarską do Bułgarii. Niektóre przesiedlenia przybrały brutalny charakter, w/g dokumentacji strony greckiej miało miejsce m.in. ludobójstwo Greków w prowincji Tapezuntas (tur. Trabzon), identyczne z rzeziami Ormian. Do Salonik chroniła się też część greckiej, żydowskiej i armeńskiej ludności ocalonej z płonącej i eksterminowanej Smyrny (Izmir) - zamożnego i nowoczesnego miasta wschodniej części Morza Egejskiego. Powyższe wydarzenia stanowią do dziś jedną z przyczyn niechęci między sąsiedzkimi krajami. Już samo podanie o nich informacji zagrożone jest w Turcji więzieniem.

W latach 1941-1944 miasto, dawniej nazywane przez Żydów drugą Jerozolimą, znalazło się pod okupacją niemiecką. Wymordowano wtedy ponad 50 tys. mieszkańców Salonik, w tym większość Żydów, wielu w Auschwitz-Birkenau w 1943.

W okresie okupacji niemieckiej Grecja (i Jugosławia) wyróżniały się potężnym ruchem oporu. W Salonikach jego bohaterem został olimpijczyk i konspirator, cicho-ciemny, Jerzy Szajnowicz-Iwanow. Traktują o nim m.in. książka i film "Agent nr 1". Największa do niedawna hala sportowa Salonik nazwana została Ivanofo. Jak łatwo zgadnąć, Iwanow jest bohaterem dla obu naszych narodów.

Panorama wschodniej i centralnej części miasta

Budowle

Biała Wieża

Po grecku: Λευκός Πύργος (Lefkos Pirgos). Wieża, ustawiona przy nabrzeżu przez ottomańskiego sułtana Sulejmana Wspaniałego (1520-1566), uważana jest powszechnie za symbol miasta. Dawniej należała do fortyfikacji otaczających Saloniki. Obecnie znajduje się w niej Muzeum Kultury Bizantyńskiej. Szczyt wieży służy za dogodny punkt widokowy na miasto. W pobliżu Białej Wieży znajduje się pomnik Aleksandra Wielkiego.

Łuk i Mauzoleum Galeriusza

Łuk i Mauzoleum stoją przy ulicy Dimitriosa Gounarisa. Powszechnie znane są jako "Kamara" lub w przypadku Mauzoleum - jako Rotunda. Łuk, ustawiony między 298 a 299 r. n.e. dla uczczenia zwycięstwa tetrarchy Galeriusza nad Sasanidzkimi Persami i zajęcia ich stolicy Ktezifonu w 298 roku. Łuk (obecnie zachowały się tylko jego resztki) był wykonany z czerwonego kamienia i bogato zdobiony. Mauzoleum zostało zamienione na kościół Św. Jerzego.

Kościół Św. Demetriusza

Kościół Aghios Demetrios (V-VII w.) jest najważniejszym kościołem miasta, a sam święty jest patronem miasta. Zabytek jest położony powyżej pozostałości po agorze i Rzymskim Forum. Posiada trzy boczne kaplice, znajduje się w nim muzeum, a także zespół podziemnych katakumb, wśród których znajduje się cela, w której więziono Św. Demetriusza.

Inne

Bizantyjskie obwarowania, m.in. cytadela Heptapyrgion, tureckie meczety, bizantyjskie świątynie: Panhagia Acheiropoietos (V w.), Hosios Dawid (V-VI w.), Hagia Sofia (VIII w.), Panhagia Chalkeon (XI w.), Św. Pantalejmona (XII w.), Proroka Eliasza (XIII w.), Św. Katarzyny (XIII w.), Św. Mikołaja (XIII-XIV w.), Apostołów (XIV w.). Klasztor Wlatadon (XIV w.).

Miasta partnerskie

Klimat

Miesiąc	St.	Lu.	Ma.	Kw.	Maj.	Cze.	Lip.	Sie.	Wrz.	Pa.	Lis.	Gru.
Temperatura maksymalna [°C]	9	10	13	18	23	28	31	30	26	21	14	10
Temperatura minimalna [°C]	1	2	5	7	12	16	18	18	15	11	6	2
Opady (mm)	40	38	43	35	43	30	22	20	27	45	58	50
rekordowe temperatury [°C]	20	22	25	31	36	39	42	39	36	32	27	26

Przypisy

↑ Praca zbiorowa pod redakcja Aleksandra Krawczuka, 2005, Wielka Historia Świata Tom 3 Świat okresu cywilizacji klasycznych, str. 241, Oficyna Wydawnicza FOGRA, ISBN 83-85719-84-9.

Linki zewnętrzne

Zobacz galerię na Wikimedia Commons:
Saloniki

p • d • e

Europejskie Stolice Kultury

Lata 80. XX wieku	Lata 90. XX wieku	Lata 2000-2002	Lata 2003-2009	Lata 2010-2019

1985 Ateny 1986 Florencja 1987 Amsterdam 1988 Berlin Zachodni 1989 Paryż	1990 Glasgow 1991 Dublin 1992 Madryt 1993 Antwerpia 1994 Lizbona 1995 Luksemburg 1996 Kopenhaga 1997 Saloniki 1998 Sztokholm 1999 Weimar	2000 Reykjavík 2000 Bergen 2000 Helsinki 2000 Bruksela 2000 Praga 2000 Kraków 2000 Santiago de Compostela 2000 Awinion 2000 Bolonia 2001 Rotterdam 2001 Porto 2002 Brugia 2002 Salamanka	2003 Graz 2004 Genua 2004 Lille 2005 Cork 2006 Patras 2007 Luksemburg 2007 Sybin 2008 Liverpool 2008 Stavanger 2009 Wilno 2009 Linz	2010 Essen 2010 Pecz 2010 Stambuł 2011 Turku 2011 Tallinn 2012 Guimarães 2012 Maribor