Wolna encyklopedia
Saprofity, (roztocza) - (z gr. saprós - zgniły) – cudzożywne organizmy pobierające energię z martwych szczątków organicznych, rozkładając ją do związków prostych. Są reprezentowane przez liczne drobnoustroje (bakterie, grzyby), a także rośliny wyższe (np. gnieźnik leśny). Czasami żyją w symbiozie z roślinami (mikoryza) i zwierzętami.
Organizmy zwierzęce odżywiające się martwą materią organiczną nazywane są saprofagami, detrytusofagami, nekrofagami, koprofagami, padlinożercami - w zależności od rodzaju zjadanej martwej materii.
Saprofity tworzą w ekosystemach wraz z innymi organizmami poziom troficzny reducentów (przykładem mogą być tu liczne grupy promieniowców). Same są jednocześnie pożywieniem dla olbrzymiej liczby protistów. Dlatego też biorą udział w krążeniu materii w ekosystemach, a tym samym w obiegu pierwiastków w całej biosferze (np. węgla, azotu, wodoru, tlenu, siarki, fosforu i innych).
Nazwa "roztocza"
W polskim języku naukowym organizmy saprofityczne (także grzyby i bakterie w starych systemach taksonomicznych zaliczane do roślin) nazywane są także roztoczami. Czasem prowadzi to do pomieszania znaczeń ze słowem roztocze oznaczającym grupę pajęczaków (Acari), zwłaszcza ze względu na homonimię niektórych form deklinacyjnych tych słów. Stąd też w opracowaniach popularnych i języku potocznym upowszechnia się określanie pajęczaków nazwą "roztocza", które według obecnych zasad jest zarezerwowane dla saprofitów. Co prawda mogąca budzić pomyłki nazwa "roztocza" jest używana rzadziej niż "saprofity", niemniej współczesne podręczniki ekologii wciąż ją rejestrują[1].
Formalnie wybrane formy deklinacyjne tych podobnie wyglądających wyrazów wyglądają w następujący sposób[2], [3]:
- saprofit
mianownik l.poj. roztocze (r. nijaki) lub obocznie roztocz (r.męski) - mianownik l.mn. roztocza
- pajęczak
mianownik l.poj. roztocz (r.męski) - mianownik l.mn. roztocze
- forma geomorfologiczna (obecnie stosowana niemal wyłącznie w nazwach geograficznych typu Roztocze)
mianownik l.poj. roztocz (r. żeński) - mianownik l.mn. roztocze
Przypisy
- ↑ January Weiner: Życie i ewolucja biosfery. Podręcznik ekologii ogólnej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1999. ISBN 83-01-12668-X.
- ↑ Słownik ortograficzny PWN. [dostęp 8 września 2008].
- ↑ Słownik języka polskiego PWN. [dostęp 8 września 2008].