Wolna encyklopedia

Sauria

jaszczurka żyworodna
Systematyka
Domena eukarioty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada gady / zauropsydy
Podgromada diapsydy
Takson Sauria
Nazwa systematyczna
Sauria
Macartney, 1802

Sauria (z gr. sauros - "jaszczurka, jaszczur") – grupa zauropsydów z podgromady diapsydów.

Grupę tę wyróżnił w 1800 r. Alexandre Brongniart, uznając ją za jeden z czterech rzędów gadów; zaliczył do niej jaszczurki i krokodyle, w tamtym czasie uznawane za blisko spokrewnione. Brongniart nie nadał grupie nazwy łacińskiej, a jedynie francuską - Sauriens[1]; łacińską nazwę "Sauria" zaproponował dla tej grupy James Macartney w 1802 r[2]. Później do Sauria zaliczano też niektóre wymarłe grupy gadów; Richard Owen (1842) zaliczył do Sauria dinozaury[3].

Późniejsze badania wykazały, że krokodyle nie są najbliższymi żyjącymi krewnymi jaszczurek; jaszczurki okazały się bliżej spokrewnione z wężami i sfenodontami, a krokodyle – z ptakami. W związku z tym przestano zaliczać krokodyle do Sauria; razem z nimi wyłączono z tej grupy także dinozaury i szereg innych grup gadów. Ostatecznie więc do Sauria zaliczano tylko jaszczurki, a nazwa ta stała się synonimem łacińskiej nazwy jaszczurek – Lacertilia. Jaszczurki (nie obejmujące węży i amfisben, lecz obejmujące przodków obu tych grup) są jednak taksonem parafiletycznym i zgodnie z zasadami kladystyki nie powinny być wyróżniane. W niektórych nowszych klasyfikacjach, m.in. w klasyfikacji ITIS, jaszczurek już się nie wyróżnia - ani pod nazwą Lacertilia, ani pod nazwą Sauria[4][5].

W latach 80. XX wieku Jacques Gauthier zaproponował pierwszą definicję filogenetyczną Sauria; zdefiniował je jako klad obejmujący wszystkich potomków ostatniego wspólnego przodka ptaków, krokodyli, gadów łuskonośnych i rodzaju Sphenodon[6][7]. Ta definicja w większym stopniu nawiązuje do pierwotnego znaczenia nazwy Sauria (do której to grupy w XIX wieku zaliczano m.in. krokodyle i dinozaury) niż do jej późniejszego znaczenia jako wyłącznie synonimu Lacertilia. Tak rozumiane Sauria dzielą się na dwa siostrzane taksony monofiletyczne: Lepidosauromorpha i Archosauromorpha. Niektóre badania sugerują, że do Sauria mogą należeć żółwie, choć pozostaje przedmiotem sporów, czy w takim wypadku należałyby do Lepidosauromorpha czy też do Archosauromorpha.

Przypisy

  1. ↑ Brongniart, Alexandre, (1800) "Essai d’une classification naturelle des reptiles." 1ère partie "Etablissement des ordres." Bulletin de la Science. Société Philomathique de Paris 2 (35): 81-82.
  2. ↑ Macartney, James (1802) Wstęp i tabela III. In Cuvier, Georges Lectures on Comparative Anatomy. Przełożone z francuskiego przez Williama Rossa, pod nadzorem Jamesa Macartney'a. Vol. 1. London, Longman & Rees.
  3. ↑ Owen, Richard (1842). "Report on British Fossil Reptiles. Part II." Report of the British Association for the Advancement of Science. 11 (1841):60-294
  4. ↑ http://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=173862
  5. ↑ http://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=563891
  6. ↑ Gauthier Jacques (1984) "A cladistic analysis of the higher systematic categories of the Diapsida." [PhD dissertation]. University of California at Berkeley.
  7. ↑ Gauthier, J.; Kluge, A. G. & Rowe, T. (1988) "The early evolution of the Amniota." In Benton, M. J. (ed.) The phylogeny and classification of the tetrapods, Vol. 1: Amphibians, reptiles, birds Systematics Association Special Volume No. 35A, pp. 103-155. Oxford: Clarendon Press.

Linki zewnętrzne

Źródło: „haslo,Sauria”