Wolna encyklopedia

Symon Wasylowycz Petlura (ukr. Си́мон Васи́льович Петлю́ра; ur. 22 maja 1879 w Połtawie, zm. 25 maja 1926 w Paryżu) – ukraiński polityk socjaldemokratyczny i narodowy, naczelny dowódca wojsk URL, pisarz, dziennikarz oraz publicysta. Prezydent Ukraińskiej Republiki Ludowej w latach 1919-1926.

Urodził się w Połtawie w rodzinie o tradycjach kozackich. Uczył się w połtawskim seminarium duchownym. W 1900 został członkiem Ukraińskiej Partii Rewolucyjnej. Pracował jako dziennikarz. Był socjalistą - uznającym odrębność narodową Ukrainy. Był jednym z założycieli i liderów Ukraińskiej Partii Socjal-demokratycznej. W czasie I wojny światowej pracował we Wszechrosyjskim związku ziemstw i miast, ogólnorosyjskiej organizacji samorządowej utworzonej w 1914 w celu pomocy caratowi w organizacji zaopatrzenia dla armii rosyjskiej.

Od 1917 związany z organizacjami dążącymi do budowy niepodległego państwa ukraińskiego, dowodził Hajdamackim Koszem Słobodzkiej Ukrainy. Po ustanowieniu Hetmanatu Pawła Skoropadskiego znalazł się w opozycji. W listopadzie 1918, po zawieszeniu broni zawartym w Compiegne przez Ententę z Niemcami, wspierającymi Skoropadskiego, wzniecił powstanie przeciw Skoropadskiemu. 14 grudnia 1918 , siły Petlury, których trzon stanowił korpus Strzelców Siczowych ( pod dowództwem płk Jewhena Konowalca ) zajęły Kijów.

Rząd URL 1920. Symon Petlura siedzi w środku.
Józef Piłsudski i Symon Petlura Kijów, maj 1920
Symon Petlura i gen. Antoni Listowski wśród żołnierzy polskich - wyprawa kijowska, kwiecień 1920

Od 13 lutego 1919 (po odsunięciu Wynnyczenki) do 10 listopada 1920 był prezesem Dyrektoriatu Ukraińskiej Republiki Ludowej. Za rządów Dyrektoriatu przez Ukrainę przetoczyła się fala pogromów antyżydowskich , w której życie straciło blisko 100 000 ludzi. Większość padła ofiarą napadów rabunkowych przeprowadzanych przez lokalne bandy chłopskie, oddziały podporządkowane URL, Kozaków dońskich z oddziałów Armii Ochotniczej gen. Antona Denikina, wreszcie oddziałów Armii Czerwonej (Armia Konna Budionnego) i anarchistów Nestora Machno sukcesywnie sprawujących faktyczną władzę w terenie na obszarze URL w latach 1919-1921[1].

W kwietniu 1920 Petlura zawarł układ sojuszniczy z Polską i od polsko-ukraińskiej ofensywy na Kijów do zawieszenia broni w wojnie polsko-bolszewickiej z 12 października 1920 był jedynym uznawanym międzynarodowo szefem rządu Ukrainy[2]. Po wycofaniu międzynarodowego uznania Ukraińskiej Republiki Ludowej, od 1921 przebywał najpierw w Polsce, następnie po wymuszonym na Polsce przez dyplomację sowiecką wydaleniu 31 grudnia 1923 - na emigracji w Budapeszcie, Wiedniu i Genewie, wreszcie w Paryżu.

Zamordowany przez zamachowca Szolema Szwarcbarda 25 maja 1926, z inspiracji OGPU, co zostało potwierdzone dopiero wiele lat później.

Szwarcbard podczas procesu w Paryżu utrzymywał, że morderstwa dokonał w akcie zemsty za wymordowanie jego rodziny na Ukrainie w okresie rządów Petlury i został przez ławę przysięgłych (i w konsekwencji sąd) uniewinniony. Symon Petlura został pochowany na paryskim cmentarzu Montparnasse.

Przypisy

  1. ↑ Szczegółową statystykę przestawia Richard Pipes "Rosja bolszewików", Warszawa 2005, ISBN 83-89656-15-9 s.107-121 i passim
  2. ↑ Przez Polskę i Finlandię

Bibliografia, linki

Zobacz też

Wikiźródła
Zobacz w Wikiźródłach teksty autorstwa Symona Petlury
Prezydenci Ukrainy

Zachodnioukraińska Republika Ludowa 1918–1919: Jewhen Petruszewycz

Ukraińska Republika Ludowa 1917–1921 (na emigracji 1921–1992): Mychajło Hruszewski • Pawło Skoropadski • Wołodymyr Wynnyczenko • Symon Petlura • Andrij Liwicki • Stepan Wytwycki • Mykoła Liwicki • Mykoła Pławiuk

Ukraina od 1991: Leonid Krawczuk • Leonid Kuczma • Wiktor Juszczenko

 
Źródło: „haslo,Symon_Petlura”