Wolna encyklopedia
Sferometr - przyrząd pomiarowy służący pomiarom promieni krzywizn elementów sferycznych, jak na przykład soczewki. W odróżnieniu od promieniomierza pomiarów dokonujemy nie wprost.
Budowa
Sferometr składa się z podstawy w postaci metalowego pierścienia oraz zegarowego czujnika mikrometrycznego bądź śruby mikrometrycznej. Do regulacji (zerowania) sferometru służy śruba umożliwiająca swobodny przesuw czujnika oraz obrotowa podziałka, wyskalowana najczęściej w setnych bądź dziesiątych częściach milimetra.
Przebieg pomiarów
Pomiaru promienia krzywizny dokonuje poprzez pomiar strzałki czaszy oraz promień (wewnętrzny lub zewnętrzny) podstawy sferometru, a następnie wyliczenie szukanego promienia.
Aby dokonać pomiaru promienia krzywizny soczewki należy:
- Wyzerować przyrząd:
- ustawić sferometr na gładkiej, płaskiej powierzchni (płytka płasko-równoległa);
- poluźnić śrubę regulacyjną, w wyniku czego wskazówka ustawi się w położeniu "zero";
- dokręcić śrubę regulacyjną;
- obracając tarczą z podziałką ustawić zero.
- Ustawić sferometr na badanej soczewce i odczytać wartość strzałki - h.
- Zmierzyć suwmiarką średnicę zewnętrzną (przy pomiarze soczewki wklęsłej) bądź wewnętrzną (przy pomiarze soczewki wypukłej) podstawy sferometru - R.
- Czynności te powtórzyć kilka razy, notując wyniki.
- Obliczyć wartości średnie zmierzonych wielkości oraz ich błędy jako sumę odchylenia standardowego (poprawniej: jego estymatora nieobciążonego) oraz dokładności przyrządu pomiarowego.
- Obliczyć wartość promienia sfery - r, korzystając ze wzoru:
.- Obliczyć błąd bezwzględny pomiaru promienia krzywizny, np. korzystając z różniczki zupełnej.