Wolna encyklopedia

Shinai (jap. 竹刀) to bambusowy miecz używany w kendo do ćwiczeń oraz podczas zawodów. Broń sportowa wykonana z 4 bambusowych listewek częściowo pokrytych skórą. Shinai stworzono aby zastąpić używany wcześniej bokken, który z kolei (w celach zwiększenia bezpieczeństwa ćwiczeń szermierczych) zastępował katanę.

Historia shinai

Słowo shinai było w użyciu od czasów bardzo zamierzchłych. Termin ten można odnaleźć w literaturze tak dawnej jak Nihon Shoki (jedno z najstarszych dzieł literackich Japonii). W owych zamierzchłych czasach słowem shinai nie określało się jednak bambusowego miecza, takiego jaki obecnie używany jest do ćwiczeń i walki kendo. Początkowo shinai lub chikuto nazywano inną broń ćwiczebną, stosowaną do zadawania pchnięć w sztuce walki włócznią yari - Yari-jitsu. Stosowanie tej nazwy zmieniało się zatem w historii. Sam termin shinai wywodzi się od japońskiego czasownika shinau, co znaczy „wyginać się” lub „być elastycznym”. Nie ma w pełni wiarygodnych przekazów odnośnie tego kiedy i w jaki sposób powstał shinai taki, z jakim mamy do czynienia we współczesnym kendo. Niektórzy uważają, że niejaki Kamiizumi Musahionkami Nobutsuna, założyciel Shinkageryu był pierwszą osobą, która używała shinai do ćwiczeń szermierczych. Popularyzację shinai jako broni ćwiczebnej przypisuje się jednak innemu mistrzowi szermierki, Chuta Nakanishi, założycielowi Nakanishi Ittoryu, który ponadto wprowadził protektory, stworzył zalążki przepisów walki sportowej oraz był ponoć twórcą samej nazwy kendo.

Oryginalną formę shinai stanowił rozszczepiony bambus, cały w pochewce z tkaniny lub skóry. Shinai taki był nazywany fukuro-shinai. Obecnie skórzana pochewka (tsukagawa) przykrywa zaledwie ok. ¼ długości shinai (jego rękojeść - tsuka). W konstrukcji współczesnego shinai występują również inne drobne elementy skórzane: nasadka sakigawa zamocowana na sztychu miecza oraz nakayui, czyli wąska taśma skórzana, opasująca listewki na ¼ ich długości licząc od sztychu (kissaki).

Zanim jednak shinai stał się bronią sportową taką, jakiej dziś się używa do ćwiczeń w kendo, forma shinai podlegała licznym przekształceniom i ciągłemu doskonaleniu - dokonywało się to w wielu szkołach walki mieczem (ryu). Zmian tych dokonywało się wiele - szczególnie długość bambusowego miecza zmieniała się wielokrotnie zanim została ustanowiona na 3 shaku i 8 do 9 sun, co w przybliżeniu wynosi 120 cm. W erze Meiji, pod koniec XIX wieku używane były np. miecze shinai o długości ponad 4 shaku (150 cm). Stosowane były również shinai krótsze - ok. 100 czy 110 cm (spośród nich najbardziej znane były shinai używane w Tesshu Yamaoka's Muto Ryu).

W powyższej części opracowania wykorzystano informacje jednego z czołowych producentów shinai, zawarte na stronie: [1]

Historii shinai cd.

Ze względu na nietrwałość materiału jakim jest bambus (szczególnie w klimacie suchym, z jakim mamy do czynienia np. w Polsce), począwszy od połowy lat 70. poszukiwano innego materiału, który mógłby w konstrukcji shinai zastąpić listewki bambusowe. Po kilkunastu latach badań i eksperymentów takim dobrym materiałem okazał się komponent włókna węglowego w połączeniu z wiórkami drewnianymi. Shinai „karbonowe” cechuje kilkakrotnie dłuższa żywotność niż tradycyjne shinai wykonane choćby z najlepszego gatunku bambusa. Pomimo tych poszukiwań nie udało się jednak (przynajmniej jak dotychczas) odtworzyć w pełni takich cech sprężystości, jaką posiada shinai wykonany z listewek bambusowych. Stąd też wielu współczesnych kendoków nadal preferuje shinai bambusowe.

Współczesne parametry shinai (zalecane do stosowania we współczesnym sportowym kendo i zatwierdzone przez IKF - Międzynarodową Federację Kendo) zostały podane w poniższej tabelce; ich długość i ciężar różnią się w zależności od wieku i płci zawodników:

(miejsce na tabelkę)

Ponadto – do niektórych ćwiczeń w kendo stosuje się shinai specjalne, np. cięższe, złożone z sześciu grubych zamiast czterech profilowanych listewek. Jest to jednak tylko broń ćwiczebna, którą - z oczywistych względów - się nie walczy.