Wolna encyklopedia
Siedlisko przyrodnicze - pojęcie używane w terminologii prawnej Unii Europejskiej w związku z programem Natura 2000. Wprowadzone zostało w celu identyfikacji obszarów lądowych lub wodnych o określonych cechach środowiska przyrodniczego, wyodrębnianych w oparciu o cechy geograficzne, abiotyczne i biotyczne. Termin ten nawiązuje do biogeocenozy albo ekosystemu obejmując postaci lub fragmenty tych układów identyfikowane zwykle przez określone zbiorowiska roślinne lub warunki geograficzno-ekologiczne.
Nie należy mylić tego terminu z definicją siedliska stosowaną w biologii i ekologii oraz z typologią siedlisk leśnych stosowaną w leśnictwie.
Dyrektywa Siedliskowa wymienia typy europejskich siedlisk przyrodniczych, które są zagrożone wyginięciem w Europie i zobowiązuje państwa Unii Europejskiej do ich ochrony w obszarach Natura 2000. W Polsce zakaz "podejmowania działań mogących w znaczący sposób pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych" w obszarach Natura 2000 zapisany został w art. 33 ustawy o ochronie przyrody. Zakaz nie obowiązuje tylko w określonych sytuacjach i pod określonymi w ustawie wyjątkami. Zakres koniecznych działań ochronnych określa plan ochrony obszaru Natura 2000. Przepisy dają możliwość wsparcia finansowego lub wypłaty odszkodowań użytkownikom gruntów w przypadku strat związanych z ochroną siedlisk (m.in. w ramach programu rolnośrodowiskowego).
Wykaz siedlisk wymagających ochrony w obszarach Natura 2000 w Polsce
(na pierwszym miejscu kod siedliska[1], znak * oznacza siedlisko priorytetowe)
- 1110 - piaszczyste ławice podmorskie
- 1130 - ujścia rzek (estuaria)
- 1150 - zalewy i jeziora przymorskie (laguny)*
- 1160 - duże płytkie zatoki
- 1170 - rafy
- 1210 - kidzina na brzegu morskim
- 1230 - klify na wybrzeżu Bałtyku
- 1310 - śródlądowe błotniste solniska z solirodem (Salicornion ramosissimae)
- 1330 - solniska nadmorskie (Glauco-Puccinietalia część - zbiorowiska nadmorskie)
- 1340 - śródlądowe słone łąki, pastwiska i szuwary (Glauco-Puccinietalia część - zbiorowiska śródlądowe)*
- 2110 - inicjalne stadia nadmorskich wydm białych
- 2120 - nadmorskie wydmy białe (Elymo-Ammophiletum)
- 2130 - nadmorskie wydmy szare*
- 2140 - nadmorskie wrzosowiska bażynowe (Empetrion nigri)*
- 2160 - nadmorskie wydmy z zaroślami rokitnika
- 2170 - nadmorskie wydmy z zaroślami wierzby piaskowej
- 2180 - lasy mieszane i bory na wydmach nadmorskich
- 2190 - wilgotne zagłębienia międzywydmowe
- 2330 - wydmy śródlądowe z murawami napiaskowymi
- 3110 - jeziora lobeliowe
- 3130 - brzegi lub osuszane dna zbiorników wodnych ze zbiorowiskami z Littorelletea, Isoëto-Nanojuncetea
- 3140 - twardowodne oligo- i mezotroficzne zbiorniki wodne z podwodnymi łąkami ramienic Charetea (jeziora ramienicowe)
- 3150 - starorzecza i naturalne eutroficzne zbiorniki wodne ze zbiorowiskami z Nympheion, Potamion
- 3160 - naturalne dystroficzne zbiorniki wodne
- 3220 - pionierska roślinność na kamieńcach górskich potoków
- 3230 - zarośla wrześni na kamieńcach i żwirowiskach górskich potoków (Salici-Myricarietum część - z przewagą wrześni)
- 3240 - zarośla wierzby siwej na kamieńcach i żwirowiskach górskich potoków (Salici-Myricarietum część - z przewagą wierzby)
- 3260 - nizinne i podgórskie rzeki ze zbiorowiskami włosieniczników Ranunculion fluitantis
- 3270 - zalewane muliste brzegi rzek
- 4010 - wilgotne wrzosowiska z wrzoścem bagiennym (Ericion tetralix)
- 4030 - suche wrzosowiska (Calluno-Genistion, Pohlio-Callunion, Calluno-Arctostaphylion)
- 4060 - wysokogórskie borówczyska bażynowe (Empetro-Vaccinietum)
- 4070 - zarośla kosodrzewiny (Pinetum mugo)
- 4080 - subalpejskie zarośla wierzbowe wierzby lapońskiej lub śląskiej (Salicetum lapponum, Salicetum silesiacae)
- 6110 - skały wapienne i neutrofilne z roślinnością pionierską (Alysso-Sedion)
- 6120 - ciepłolubne, śródlądowe murawy napiaskowe (Koelerion glaucae)*
- 6150 - wysokogórskie murawy acidofilne (Juncion trifidi) i bezwapienne wyleżyska śnieżne (Salicion herbaceae)
- 6170 - nawapienne murawy wysokogórskie (Seslerion tatrae) i wyleżyska śnieżne (Arabidion coeruleae)
- 6210 - murawy kserotermiczne (Festuco-Brometea i ciepłolubne murawy z Asplenion septentrionalis-Festucion pallentis) * - priorytetowe są tylko murawy z istotnymi stanowiskami storczyków
- 6230 - górskie i niżowe murawy bliźniczkowe (Nardion - płaty bogate florystycznie) *
- 6410 - zmiennowilgotne łąki trzęślicowe (Molinion)
- 6430 - ziołorośla górskie (Adenostylion alliariae) i ziołorośla nadrzeczne (Convolvuletalia sepium)
- 6440 - łąki selernicowe (Cnidion dubii)
- 6510 - niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris)
- 6520 - górskie łąki konietlicowe użytkowane ekstensywnie (Polygono-Trisetion)
- 7110 - torfowiska wysokie z roślinnością torfotwórczą (żywe)*
- 7120 - torfowiska wysokie zdegradowane, lecz zdolne do naturalnej i stymulowanej regeneracji
- 7140 - torfowiska przejściowe i trzęsawiska (przeważnie z roślinnością z Scheuchzerio-Caricetea)
- 7150 - obniżenia na podłożu torfowym z roślinnością ze związku Rhynchosporion
- 7210 - torfowiska nakredowe (Cladietum marisci, Caricetum buxbaumii, Schoenetum nigricantis)*
- 7220 - źródliska wapienne ze zbiorowiskami Cratoneurion commutati*
- 7230 - górskie i nizinne torfowiska zasadowe o charakterze młak, turzycowisk i mechowisk
- 8110 - piargi i gołoborza krzemianowe
- 8120 - piargi i gołoborza wapienne ze zbiorowiskami Papaverion tatrici lub Arabidion alpinae
- 8160 - podgórskie i wyżynne rumowiska wapienne ze zbiorowiskami ze Stipion calamagrostis *
- 8210 - wapienne ściany skalne ze zbiorowiskami Potentilletalia caulescentis
- 8220 - ściany skalne i urwiska krzemianowe ze zbiorowiskami z Androsacion vandelii
- 8230 - pionierskie murawy na skałach krzemianowych (Arabidopsidion thalianae)
- 8310 - jaskinie nieudostępnione do zwiedzania
- 9110 - kwaśne buczyny (Luzulo-Fagenion)
- 9130 - żyzne buczyny (Dentario glandulosae-Fagenion, Galio odorati-Fagenion)
- 9140 - górskie jaworzyny ziołoroślowe (Aceri-Fagetum)
- 9150 - ciepłolubne buczyny storczykowe (Cephalanthero-Fagenion)
- 9160 - grąd subatlantycki (Stellario-Carpinetum)
- 9170 - grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny (Galio-Carpinetum, Tilio-Carpinetum)
- 9180 - jaworzyny i lasy klonowo-lipowe na stokach i zboczach (Tilio plathyphyllis-Acerion pseudoplatani)*
- 9190 - pomorski kwaśny las brzozowo-dębowy (Betulo-Quercetum)
- 91D0 - bory i lasy bagienne (Vaccinio uliginosi-Betuletum pubescentis, Vaccinio uliginosi-Pinetum, Pino mugo-Sphagnetum, Sphagno girgensohnii-Piceetum i brzozowo-sosnowe bagienne lasy borealne)*
- 91E0 - łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis, Populetum albae, Alnenion glutinoso-incanae, olsy źródliskowe)*
- 91F0 - łęgowe lasy dębowo-wiązowo-jesionowe (Ficario-Ulmetum)
- 9110 - dąbrowy ciepłolubne (Quercetalia pubescenti-petraeae)*
- 91P0 - wyżynny jodłowy bór mieszany (Abietetum polonicum)
- 91Q0 - górskie reliktowe laski sosnowe (Erico-Pinion)
- 91T0 - sosnowy bór chrobotkowy (Cladonio-Pinetum i chrobotkowa postać Peucedano-Pinetum)
- 9410 - górskie bory świerkowe (Piceion abietis część - zbiorowiska górskie)
- 9420 - górski bór limbowo-świerkowy (Pino cembrae-Piceetum)
Źródła
- ↑ ABC a Wolters Kluwer business: Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 maja 2005 r. w sprawie typów siedlisk przyrodniczych oraz gatunków roślin i zwierząt, wymagających ochrony w formie wyznaczenia obszarów Natura 2000 (Dz. U. z dnia 30 maja 2005 r.) (en). 11.06.2006. [dostęp 31 stycznia 2007].