Wolna encyklopedia

Współrzędne: 52°13'45" N 20°14'19" EGeografia

Sochaczew
Herb
Herb Sochaczewa
Województwo mazowieckie
Powiat sochaczewski
Gmina
 - rodzaj		 Sochaczew
miejska
Prawa miejskie przed 1368
Burmistrz Bogumił Zbigniew Czubacki
(e-mail)
Powierzchnia 26,13 km²
Położenie 52° 13'45'' N
20° 14'19'' E
Ludność (2007)
• liczba ludności
• gęstość
38 527
1462 os./km²
Strefa numeracyjna
(do 2005)		 46
Kod pocztowy 96-500 do 96-503
Tablice rejestracyjne WSC
Położenie na mapie Polski
Sochaczew
Sochaczew
Sochaczew
TERC10
(TERYT)		 1428011
Miasta partnerskie Wielka Brytania Melton
Ukraina Gródek Podolski
Urząd miejski3
ul. 1 Maja 16 96-500 Sochaczew
tel. 46 862-27-30; faks 46 862-26-02
(e-mail)
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Strona internetowa miasta

Sochaczew – miasto i gmina w województwie mazowieckim, w powiecie sochaczewskim. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa skierniewickiego. Jest stolicą powiatu sochaczewskiego oraz siedzibą władz gminy wiejskiej Sochaczew.

Jest jednym z najstarszych miast mazowieckich. Domniemane miejsce śmierci Bolesława Krzywoustego[1].

Według danych z 2007 r. Sochaczew liczył 37 910 mieszkańców.

Spis treści

Położenie geograficzne

Położone na Równinie Łowicko-Błońskiej w widłach trzech rzek: Bzury, Pisi i Utraty. Sochaczew leży pomiędzy trzema dużymi kompleksami leśnymi: Puszczą Kampinoską, Puszczą Bolimowską i terenami leśnymi w gminie Młodzieszyn i Iłów. Miasto znajduje się na wysokości 81 m n.p.m. Współrzędne geograficzne:

Etymologia nazwy miasta

Sochaczew – centrum miasta
Sochaczew – kościół parafialny
Ruiny zamku książąt mazowieckich w Sochaczewie
Cmentarz żydowski, pozostałości nagrobków

Nazwa miasta prawdopodobnie pochodzi od słowa o prasłowiańskim rodowodzie "socha", które oznaczało drewniane narzędzie służące do uprawy roli (pierwowzór pługa). Nazwa ta jest prawdopodobna ze względu na rolniczy charakter osady wczesnośredniowiecznej. Druga hipoteza proponowana przez prof. Stanisława Rosponda wskazuje na słowo "sochacze" – suche gałęzie drzewa.

W średniowiecznych źródłach nazwa miasta występuje w formie "Sochacew" bądź "Sochaczow".

Struktura powierzchni

Według danych z roku 20026 Sochaczew ma obszar 26,13 km², w tym:

Miasto stanowi 3,57% powierzchni powiatu.

Demografia

Dane z 30 czerwca 20042:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób  % osób  % osób  %
populacja 38 201 100 20 046 52,5 18 155 47,5
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)		 1462 767,2 694,8

Według danych z roku 20026, średni dochód na mieszkańca wynosił 1272,49 zł.

W październiku 2007 roku w Sochaczewie było 30588 osób uprawnionych do głosowania.

Bezrobocie

Bezrobocie w Sochaczewie i powiecie sochaczewskim w lipcu 2008 roku wynosiło 8,4% (2700 osób) wobec 7,6% w województwie mazowieckim.

Dzielnice Sochaczewa

Historia

Średniowieczny Sochaczew do 1476 roku

Pierwsze wzmianki o Sochaczewie pochodzą z 1138 roku. Wtedy to w klasztorze benedyktynów Świętej Trójcy miał umrzeć książę Bolesław Krzywousty. Następna wzmianka wskazuje w 1221 roku na kasztelana Falantę – Sochaczew był zatem już wtedy stolicą kasztelanii, ówczesnego ośrodka administracji. Jego siedzibą był gród drewniano-ziemny. W tym czasie na terenie Sochaczewa istniała osada targowa powstała na skrzyżowaniu ważnych dróg wiodących z południa na północ (Kalisz – Łowicz – Sochaczew – Czerwińsk – Ciechanów – Prusy) i ze wschodu na zachód (Litwa – Liw – Warszawa – Błonie – Sochaczew – Łowicz – Łęczyca – Gniezno – Poznań i dalej na zachód). Należy domniemywać, że Sochaczew i okolice stosunkowo dobrze wtedy się rozwijały. Świadczą o tym dwie duże inwestycje podjęte w I połowie XIII wieku: budowa kościoła farnego św. Wawrzyńca na Poświętnem i kościoła oo. Dominikanów św. Mikołaja. Obie budowle zostały konsekrowane przez biskupa płockiego w 1257 roku.

Po ponad półwiecznej nieobecności osadnictwa na obecnej Górze Zamkowej zdecydowano się na budowę murowanego zamku w połowie XIV wieku.

Rangę Sochaczewa podkreślił książę Siemowit III który zorganizował tutaj zjazd książąt mazowieckich i innych ważnych osobistości Mazowsza, by uchwalić statut praw dla Księstwa Mazowieckiego.

Choć data uzyskania praw miejskich jest nieznana, to według różnych źródeł stało się to przed 1368 rokiem, kiedy to Sochaczew był już wymieniony jako miasto ("civitas"). Jeden z lokalnych historyków, Łukasz Popowski podaje 1323 rok jako datę nadania praw miejskich.

Pewien etap w średniowiecznej historii Sochaczewa i ziemi sochaczewskiej stanowi śmierć ostatniego z linii panujących tutaj Piastów, Siemowita VII. W wyniku tego następuje wcielenie miasta i ziemi do Korony w 1476 roku.

Lata 1476-1793 – Sochaczew w Koronie

4 lutego 1476 Sochaczew został wcielony do Korony przez króla Kazimierza Jagiellończyka. Kupcy otrzymali wówczas przywilej handlu suknem w Lublinie i na Rusi a miasto prawo organizowania dorocznego jarmarku w drugą niedzielę po Wielkiejnocy. Ówcześnie miasto miało stosunkowo dużo wyspecjalizowanych rzemieślników – odnotowano obecność 22 bractw cechowych, m.in. byli to: rzeźnicy, sukiennicy, ślusarze, kowale, miecznicy, munsztukarze, rusznikarze i łucznicy. W XVI wieku w Sochaczewie organizowano już więcej, bo cztery jarmarki na które przybywali kupcy z Warszawy, Gostynina, Błonia, Łowicza, i Bolimowa.

W 1476 roku działał na Bzurze królewski młyn posiadający 6 kół wodnych. Dwa lata później zakończono budowę kościoła parafialnego św.Wawrzyńca i Marii Magdaleny na Poświętnem a w 1487 roku drewnianego budynku szpitala i kościoła św.Ducha założonego w 1457 roku (okolice obecnej ul.Warszawskiej i 1 Maja).

Pomimo pomyślnego rozwoju miasta w XV i XVI wieku następowały mniej lub bardziej uciążliwe kataklizmy w postaci pożarów bądź epidemii. Jednym z pierwszych odnotowanych był ten w 1461 roku kiedy to spłonęła większość miasta. Później kolejno w 1506, 1539, 1590 (całe miasto), 1618 (połowa miasta) oraz w 1644 roku.

W rejestrze poborowym z 1563 roku wymieniono 17 kupców i kramarzy, 211 rzemieślników 13 specjalności (60 piekarzy, 39 szewców, 20 kuśnierzy, 18 krawców, 24 sukienników).

Przez drewniany most na Bzurze na trasie do Wyszogrodu i Płocka w 1564 roku przejechało 1900 koni kupieckich.

W 1570 roku w Sochaczewie były trzy murowane budynki – 2 kościoły i jedna kamienica. Łącznie w mieście były 394 domy w tym 336 mieszczańskich, 58 kościelnych, szlacheckich, starościńskich i żydowskich. Szacuje się że Sochaczew miał wtedy ok.3000 mieszkańców i był otoczony drewnianym parkanem.

Koniec "Złotego Wieku" miasta zapowiada wielki pożar który w lipcu 1590 roku strawił 129 z 329 domów. Lustracja z 1599 roku wymienia 329 domów zamieszkanych, 7 pustych, 40 komorników, 32 klasztornych. W 1602 roku wymienia się już 200 domów mieszkalnych w tym 20 żydowskich; Żydzi posiadali również szpital i bożnicę. Zamek starościński z armatami miał zewnętrzne mury ceglane a w środku był drewniany – już wtedy był w złym stanie. W 1630 roku w trakcie przebudowy drewniane elementy zastąpiono ceglanymi.

Przed 1609 roku zbudowano drewniany klasztor dominikanek; w 10 lat później, w 1618 roku wielki pożar miasta strawił połowę miasta w tym farę, kościół i klasztor dominikanów.

W 1630 roku w Sochaczewie było 110 domów – 18 % mieszkańców było Żydami.

Następne dziesięciolecia przyniosły miastu dalszy upadek: w 1644 roku wybuchł kolejny pożar – spłonęły kościoły: farny, dominikanów i św.Ducha. Klasztor dominikanów zastąpiono drewnianym (murowany na skarpie Bzury był podmywany przez rzekę).

Istotnym czynnikiem który się przyczynił do ostatecznego upadku miasta były liczne wojny prowadzone na terenie Polski – był to miedzy innymi Potop szwedzki. 5 września 1655 roku Sochaczew zajęli Szwedzi którzy następnie podążyli stąd do Warszawy. Zarówno Szwedzi jak i wojska Rakoczego nie oszczędzili Sochaczewa – w 1661 roku było tu 13 zamieszkałych domów. Istniejący tu od wieków sześciokołowy młyn został zniszczony – odbudowano go tylko z jednym kołem wodnym.

Druga połowa XVII wieku jak i początek XVIII nie były zbyt szczęśliwym okresem dla terenu całej Rzeczypospolitej. Epidemie chorób i III wojna północna, w której Polska de facto nie brała udziału, ostatecznie wykrwawiły i tak już mocno nadwerężoną gospodarkę kraju.

Gdy pojawiły się pierwsze, delikatne oznaki ożywienia na ziemiach polskich, w Sochaczewie zaakcentowano ten fakt poprzez fundację budowli kościelnych. W 1748-1755 – wymurowano klasztor i kościół dominikanek, natomiast ok.1760-1784 roku kościół dominikanów został przebudowany w stylu barokowym i postawiono murowany klasztor. W 1783 roku zamknięto szpital i kościół św.Ducha. Zrujnowany zamek mieścił archiwa sądu grodzkiego. Ulice miasta nie posiadały bruku – tylko ul. Wodna i częściowo rynek były nim pokryte. W ratuszu magistrat wykorzystywał tylko jedną salę – reszta (4 sale) służyły jako wyszynk. Ratusz został rozebrany przed 1818 rokiem. W mieście nie było szpitala ani apteki (najbliższa w Łowiczu). Nie istniał również budynek szkoły – chłopcy byli uczeni przez organistę i wikarego natomiast burmistrz miasta nie umiał pisać.

Niestety II połowa XVIII wieku była również schyłkiem państwowości polskiej. Echa wydarzeń ogólnokrajowych dało się również odczuć w Sochaczewie i na terenach ziemi sochaczewskiej. W 1769 roku miejscowa szlachta przystąpiła do konfederacji barskiej. W 1793 roku dwaj zaborcy porozumieli się co do przeprowadzenia II rozbioru Polski. W wyniku postanowień traktatu granica Królestwa Pruskiego oparła się na Bzurze. Pomimo tego że Sochaczew oficjalnie nadal był miastem Rzeczypospolitej, wojska pruskie wkroczyły do miasta zyskując przyczółek, jak się okazało przydatny podczas insurekcji kościuszkowskiej.

Lata 1793-1918 – Sochaczew w czasie rozbiorów

Lata 1918-1939 – Sochaczew w Polsce międzywojennej

Lata 1939-1945 – bitwa nad Bzurą i okupacja

Lata 1945-1989 – Sochaczew w Polsce Ludowej

Sochaczew od 1989

Gospodarka

Transport

Drogi

Sochaczew jest ważnym węzłem drogowym, krzyżują się tu droga międzynarodowa E30Cork (Irlandia) – Omsk (Rosja), polski odcinek to 2 Świecko – Terespol, oraz droga krajowa 50 Ciechanów – Ostrów Mazowiecka. Z Sochaczewa można również dojechać do Warszawy drogą wojewódzką 580 Warszawa – Leszno – Kampinos – Żelazowa Wola – Sochaczew, oraz do Skierniewic drogą wojewódzką 705 Śladów – Sochaczew – Skierniewice – Jeżów

Kolej

W Sochaczewie istnieje czynna stacja kolejowa, skąd można się dostać pociągami osobowymi do Warszawy i Łowicza Głównego. Zatrzymuje się tutaj szereg pociągów pośpiesznych i TLK dzięki czemu można dojechać z Sochaczewa do Lublina, Zamościa, Chełma, Bydgoszczy, Białegostoku, Poznania, Zielonej Góry, Szczecina i Świnoujścia.

Komunikacja samochodowa

Alternatywą dla pociągów jest rozwinięta komunikacja samochodowa. Do Warszawy można dostać się busami oraz autobusami PKS. Kursują także autobusy rejsowe którymi można dojechać do miast na terenie Mazowsza,Polski i Europy

Komunikacja miejska

Na terenie miasta i okolic funkcjonuje komunikacja miejska prowadzona przez Zakład Komunikacji Miejskiej w Sochaczewie. Została powołana 1 maja 1979 roku i w jej ramach wyznaczono 6 linii autobusowych. Obecnie do dyspozycji mieszkańców przygotowano 12 linii:

Linie te obsługiwane są przez 16 autobusów – 9 Jelczy M11, 2 Jelcze M081MB3, 3 Solarisy Urbino 9 oraz 2 Solbus B9,5.

Zabytki

Muzea

Edukacja

Przedszkola Miejskie

Szkoły Podstawowe

Gimnazja

Szkoły średnie

Szkoły wyższe

Inne

Kultura

Ośrodki kultury

Biblioteki

Kina

Religia

Na terenie miasta działalność duszpasterską prowadzą następujące kościoły:

Sport

W Sochaczewie znajduje się tor motocrossowy, położony tuż nad rzeką Bzurą, co czyni go unikalnym torem w skali kraju. Odbywają się tu co roku zawody motocrossowe np. Puchar Niepodległości.

Doroczne imprezy

Sąsiednie gminy

Ludzie związani z Sochaczewem

Ciekawostki

Miasta partnerskie

Przypisy

  1. ↑ Bardziej prawdopodobnym miejscem śmierci Bolesława Krzywoustego jest opactwo benedyktynów w Sieciechowie, a nieporozumienie powstało z błędnego odczytania nazwy miejscowej
  2. ↑ Zobacz też: Łukasz Popowski, Tajemnice sochaczewskiego zamku [1]
  3. ↑ Zobacz też: [2]

Linki zewnętrzne

Powiat sochaczewski

Miasta: Sochaczew
Gminy miejskie: Sochaczew
Gminy wiejskie: Brochów • Iłów • Młodzieszyn • Nowa Sucha • Rybno • Sochaczew • Teresin

 
Źródło: „haslo,Sochaczew”