Wolna encyklopedia

Substytucja – reakcja chemiczna polegająca na wymianie jednego lub kilku atomów w cząsteczce związku chemicznego.

Reakcje te można ogólnie podzielić na:

• reakcja wymiany pojedynczej AB + C → AC + B
• reakcja wymiany podwójnej AB + CD → AD + CB

Rodzaje substytucji w chemii organicznej w oparciu o ich mechanizmy reakcji dzieli się na:

• substytucja elektrofilowa – jednocząsteczkowa (S_E1) i dwucząsteczkowa (S_E2)
• substytucja nukleofilowa – jednocząsteczkowa (S_N1) i dwucząsteczkowa (S_N2)
• substytucja wolnorodnikowa (S_R)

_{Schemat prostej reakcji substytucji}

_{C2H6 + Cl2 → C2H5Cl + HCl}

Przykłady reakcji wymiany w chemii nieorganicznej:

• tlenek wodoru + magnez → tlenek magnezu + wodór,
• siarczek żelaza + glin → siarczek glinu + Żelazo,
• sód + tlenek fosforu → tlenek sodu + fosfor,
• tlenek siarki + węgiel → dwutlenek węgla + siarka,
• siarczan (VI) magnezu + chlorek baru → chlorek magnezu + siarczan (VI) baru (sól jest ciałem stałym),
• siarczan (VI) miedzi + żelazo → siarczan (VI) żelaza (II) + miedź,
• chlorek glinu + cyna → reakcja nie zachodzi (cyna jest mniej aktywna od glinu)

Np. CuSO₄ + Fe → FeSO₄ + Cu

MgSO₄ + BaCl₂ → MgCl₂ + BaSO₄ (wytrąca się w postaci osadu)

Zobacz też

• addycja
• eliminacja
• przegląd zagadnień z zakresu chemii