Wolna encyklopedia
Współrzędne: 51°18'36" N 17°43'25" E![]()
| Syców | |||||
|
|||||
| Dewiza: Niech pomyślność miasta rozkwita tak, jak zacność jego obywateli | |||||
| Województwo | dolnośląskie | ||||
| Powiat | oleśnicki | ||||
| Gmina - rodzaj |
Syców miejsko-wiejska |
||||
| Burmistrz | Sławomir Kapica | ||||
| Powierzchnia | 17,05 km² | ||||
| Położenie | 51° 18'36'' N 17° 43'25'' E |
||||
| Ludność (2008) • liczba ludności • gęstość |
10 636[1] 626 os./km² |
||||
| Strefa numeracyjna (do 2005) |
62 | ||||
| Kod pocztowy | 56-500 | ||||
| Tablice rejestracyjne | DOL | ||||
| Położenie na mapie Polski |
|||||
| TERC10 (TERYT) |
5020314074 | ||||
| Miasta partnerskie | Malsch | ||||
|
Urząd miejski3
ul. Mickiewicza 1 56-500 Sycówtel. 62 785-51-00; faks 62 785-51-04 (e-mail) |
|||||
| Strona internetowa miasta | |||||
Syców (niem. do 1945 r.: Groß Wartenberg, wcześniej także Polnisch Wartenberg) – miasto w woj. dolnośląskim, w powiecie oleśnickim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Syców. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. kaliskiego. Przed 1975 r. było siedzibą powiatu sycowskiego w ramach starego województwa wrocławskiego. Miasto położone jest na pograniczu Wzgórz Twardogórskich i Wzgórz Ostrzeszowskich.
Spis treści |
Komunikacja
Przez Syców przebiegają drogi krajowe i mają swój początek drogi wojewódzkie.
- 8 i planowana S8 Słone (Kudowa-Zdrój) – Wrocław – Oleśnica – Syców – Wieluń – Warszawa - Budzisko
- 449 Syców – Ostrzeszów – Grabów nad Prosną – Błaszki
- 448 Syców – Twardogóra – Krośnice – Milicz
Miejscowości sąsiednie:
| W sąsiedztwie 'Sycowa' znajdują się następujące miejscowości: | |||||||||||
| Twardogóra | Międzybórz | Ostrzeszów | |||||||||
| Wrocław, Oleśnica |
|
Kępno | |||||||||
| Bierutów | Namysłów | Perzów | |||||||||
Oświata
Na terenie miasta i gminy Syców funkcjonuje 15 placówek oświatowych, tj. 1 gimnazjum, 6 szkół podstawowych, 1 szkoła filialna, 3 przedszkola publiczne, 1 przedszkole niepubliczne, 2 szkoły ponadgimnazjalne, a także Państwowa Szkoła Muzyczna I stopnia. W mieście podstawową opiekę edukacyjną zabezpieczają 2 duże szkoły podstawowe oraz gimnazjum (z istniejącymi przy nich świetlicami środowiskowymi), a także 3 przedszkola publiczne i Niepubliczne Przedszkole Sióstr Urszulanek.
Historia
Wieki XIII-XVIII
Źródła z k. XIII w. przytaczają słowiańską nazwę Syczowe lub Syzow, z której po przejęciu miasta przez Polskę utworzono obecną nazwę. Na jej miejscu prawdopodobnie już przed 1276 książę wrocławski lokował miasto Wartenberg, w którym osadził kolonistów z Frankonii, na co wskazują udokumentowane później nazwiska mieszczan. Osada otrzymała nowoczesne, regularne rozplanowanie przestrzenne. W dokumencie z 1276 r. Albert von Schmollen określony jest jako kasztelan we Wrathenberc, mieście zbudowanym wokół warownej twierdzy na szlaku handlowym między Wrocławiem, Kaliszem, a Toruniem. W 1287 r. wzmiankowany jest miejscowy kościół farny. W 1283 r. dokument biskupstwa wrocławskiego po raz ostatni wymienia obie wersje nazw, mówiąc o "districtus Syczow sive Wartinbergk". Źródła z 1312 r. ostatecznie potwierdzają posiadanie przez osadę praw miejskich. W 1293 r., w wyniku podziałów dziedzicznych Śląska miasto przechodzi z Księstwa Wrocławskiego do Księstwa Głogowskiego, by ostatecznie w roku 1320 znaleźć się w granicach Księstwa Oleśnickiego.
Po śmierci ostatniego piastowskiego księcia oleśnickiego, jego ziemie przechodzą pod panowanie czeskie. Król Władysław II Jagiellończyk (król Czech i Węgier) wydziela w 1489 r. z księstwa tzw. Wolne Państwo Stanowe, które nadaje rodowi von Haugwitz. W 1529 r. posiadłość przechodzi na Panów von Maltzan, którzy następnie sprzedają je za 133 tysiące guldenów Georgowi von Braun w 1571 r. 20 lat później Georg Wilhelm von Braun sprzedaje ziemie za 140 tysięcy talarów Abrahamowi Burgrabiemu von Dohna-Schlobitten. Trzy lata później burgrabia rozpoczyna budowę nowego zamku (ukończona w 1608 r.).
W roku 1734 rozpoczyna się panowanie książąt von Biron (później von Biron-Kurland, zobacz: Ernest Jan Biron), trwające aż do zakończenia II wojny światowej. W 1741 r. Wartenberg, wraz z całym Dolnym Śląskiem, zostaje włączony do Prus i podniesiony do rangi miasta powiatowego. W 1758 r. mieszkają w nim 863 osoby.
Wieki XIX i XX do II wojny światowej
- 1805: usunięto część murów miejskich
- 1847: pierwsza gazeta wydawana w mieście - Groß-Wartenberger Kreisblatt
- 1853: rozbudowano zamek
- 1870-1872: budowa linii kolejowej Oleśnica-Kępno przez Syców (stacja kolejowa otwarta w 1871 r.); pierwotnie odcinek ten miał stanowić fragment bezpośredniej trasy Wrocław-Warszawa (Breslau-Warschauer Eisenbahngesellschaft), jednak wskutek braku zainteresowania władz rosyjskich, a później polskich nie została ona zrealizowana do dziś
- 1880: miasto ma 214 domów i 2 320 mieszkańców
- 1888: miasto przemianowano na Gross Wartenberg; pierwotnie miasto nazywano Wartenberg, później zaś Polnisch Wartenberg (ze względu na skład etniczny miejscowej ludności oraz przebiegającą do 1793 r. w pobliżu miasta granicę Rzeczypospolitej) w celu odróżnienia go od Deutsch Wartenberg (dziś Otyń), również położonego w historycznych granicach Śląska
- 1920: w rezultacie ustaleń traktatu wersalskiego, duża część powiatu sycowskiego przypadła Polsce, a Syców stał się miastem przygranicznym; wschodnia granica Rzeszy, przebiegająca niegdyś niemal 30 km na wschód od miasta, zbliżyła się na odległość 3 km
- 1937-1941: budowa linii kolejowej do Bukowy Śląskiej, dzięki której Syców uzyskuje bezpośrednie połączenie z Namysłowem
Do roku 1945, jako Groß Wartenberg (w wolnym tłumaczeniu: Wielka Strażnica), Syców pozostawał w granicach pruskiego rejonu administracyjnego Breslau (Wrocław). W roku 1939 r. w mieście zameldowanych było 3 089 osób, głównie narodowości niemieckiej.
Lata po II wojnie światowej
W styczniu 1945 r. prawie niezniszczone miasto dostało się w ręce Armii Czerwonej, która przebywa w nim około pół roku. W tym czasie miasto zostało częściowo zniszczone, a ratusz i zamek podpalone. Zabytki te zostały następnie rozebrane przez administrację polską, a niemiecka ludność miasta wysiedlona i zastąpiona polskimi osadnikami. W miejsce bloku śródrynkowego z ratuszem władze wyznaczyły parking samochodowy, zaś sam rynek przemianowały na Plac Wolności; część ubytków w tkance miasta zastąpiona została socjalistyczną architekturą mieszkaniową. W miejsce zamku utworzono skwer publiczny. W 1946 r. miasto liczyło 2600 mieszkańców.
W latach 1945-1975 siedziba powiatu sycowskiego.
Linia kolejowa do Bukowy Śląskiej została w 1988 r. zamknięta, by w r. 1992 ulec całkowitej rozbiórce. W r. 2002 zlikwidowane zostały ostatnie połączenia pasażerskie na trasie Kępno-Syców-Oleśnica. W 2000 r. oddano za to drogową obwodnicę miasta, dzięki czemu udało się wyprowadzić przechodzący dotąd przez samo centrum ruch tranzytowy.
Wolni panowie stanowi Sycowa
- 1489-? – Hans von Haugwitz
- 1494(?) – Heinrich von Haugwitz
- ? -1530 – Freiherr von Briskowitz
- 1530-1552 – Zdeněk Lev z Rožmitálu
- 1552-1556 – Joachim I. Freiherr von Maltzan
- 1556-1569 – Johann Bernhard von Maltzan
- 1569-1571 – Joachim II. von Maltzan
- 1571-1582 – Georg von Braun
- 1582-1589 – Georg Wilhelm von Braun
- 1589-1613 – Abraham Burggraf von Dohna-Kreschen
- 1613-1633 – Karl Hannibal von Dohna
- 1633-1639 – Maximilian Ernst von Dohna
- 1639-1646 – Otto Abraham von Dohna
- 1646-1683 – Johann Georg von Dohna
- 1683-1711 – Karl Hannibal II. von Dohna
- 1711-1728 – Alexander zu Dohna-Schlobitten
- 1728-1734 – Christoph Albrecht von Dohna
- 1734-1741 – Reichsgraf Ernest Jan Biron
- 1741 – Burkhard Christoph von Münnich
- 1741-1762 – Korona pruska
- 1762-1763 – Burkhard Christoph von Münnich
- 1763-1769 – Ernest Jan Biron ks. Biron von Curland
- 1769-1801 – Karl Ernest ks. Biron von Curland
- 1801-1821 – Gustav Calixt ks. Biron von Curland
- 1821-1848 – Karl Friedrich Wilhelm ks. Biron von Curland
- 1848-1882 – Calixt ks. Biron von Curland
- 1882-1940 – Gustav ks. Biron von Curland
- 1940-1945 – Carlos ks. Biron von Curland
Zabytki
- klasycystyczny kościół ewangelicko-augsburski z l. 1785-1789 na planie elipsy; zabytek o wysokiej wartości artystycznej, dzieło wybitnego architekta pruskiego Carla Gottharda Langhansa
- gotycki kościół parafialny Św. Piotra i Pawła z XV w., rozbudowany w 1908 r.
- gotycka dzwonnica kościoła parafialnego, XV w. z barokowym hełmem z XVIII w.; unikalny w Polsce przykład adaptacji dawnej bramy miejskiej na funkcje kościelne
- park pałacowy w stylu angielskim (29 ha), założony w XVIII w.; monumentalny pałac w stylu negotyku angielskiego, ukończony w 1819 r., uległ spaleniu w r. 1945 i został rozebrany w l. 1952-1954
- zespół dawnych stajni zamkowych z końca XIX w.
- pozostałości murów miejskich z XIV-XV w.
- domy mieszczańskie z XVIII i XIX w.
- synagoga z 1825 r.
Mimo znacznych ubytków w tkance miejskiej po r. 1945, centrum Sycowa zachowało typowe rozplanowanie późnośredniowiecznego miasta kolonizacyjnego z widoczną owalnicą murów miejskich i prostopadłą siecią ulic.
Kościoły
Na terenie miasta działalność duszpasterską prowadzą następujące kościoły:
Gospodarka
Obecnie w mieście i okolicach działa kilkanaście firm z branży meblarskiej. Stopa bezrobocia wynosi 25,9% (w 2004 r.) i jest wyższa niż średnia w kraju.
Tereny inwestycyjne
Tereny inwestycyjne w Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta i gminy Syców:
- przy zbiorniku retencyjnym - 100 ha; - przy skrzyżowaniu ul. Kolejowej z obwodnicą - 40 ha; - tereny na Wiosce - 7 ha; - teren przy ul. Kaliskiej pod zabudowę jednorodzinną i handlowo usługową - 20 ha; - teren przy ulicy Ogrodowej pod zabudowę rekreacyjno-sportową - 3,5 ha; - tereny we wsi Komorów - 20 ha.
Strefa ekonomiczna
Rada Miejska w Sycowie uchwałą Nr XLIX/277/06 z dnia 29 czerwca 2006 r. (zmieniona uchwałą Nr XLIX/278/06 z dnia 27 lipca 2006 r.) jednogłośnie poparła utworzenie na terenie miasta i gminy Syców podstrefy Wałbrzyskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej „Invest – Park”.
Na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 grudnia 2006 r. w skład WSSE "INVEST – PARK" włączono nowe, atrakcyjne tereny inwestycyjne – między innymi podstrefę Syców.
Powierzchnia podstrefy Syców wynosi 9,7970 ha.
Wałbrzyska Specjalna Strefa Ekonomiczna „Invest – Park” jest jedną z najlepiej rozwijających się stref w kraju.
Sport
Najważniejszym zadaniem Miejskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji w Sycowie jest upowszechnianie i popularyzacja sportu, kultury fizycznej i turystyki wśród mieszkańców miasta i gminy, a także rozbudowa i modernizacja istniejącej bazy sportowo - rekreacyjnej. MOSiR przygotowuje i udostępnia obiekty i urządzenia sportowe dla szkół, organizacji sportowych oraz całego społeczeństwa, stwarzając warunki do większej aktywności i rekreacji poprzez ruch. Siedziba Miejskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji mieści się w budynku hali sportowej w Sycowie przy ulicy Komorowskiej.
Skład Miejskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji
- Hala sportowa
- Stadion sportowy
- Basen
- Zalew w Stradomii
Kluby i stowarzyszenia
- MKS Kama Rosiek Syców - siatkówka mężczyzn.
- Klub żeglarski "Szekla"
- Klub rajdowy "OES"
- drużyna ratowników przy WOPR we Wrocławiu
- Samodzielny Klub Wspinaczkowy im. Ferdynanda Petzla
Sycowianie
Honorowi Obywatele Miasta i Gminy Syców
- Gertruda Kurzawa[2]
- Ernst Johann Biron von Curland[2]
Osoby związane z Sycowem
- Leopold Friedrich Günther von Goeckingk (1748-1828), poeta
- Carl Friedrich Lessing (1807-1880), malarz romantyczny
- Grzegorz Ślak, biznesmen, jeden z najbogatszych Polaków, wiele lat wychowywał się i mieszkał w Sycowie
Osoby urodzone w Sycowie
- Daniel Latussek (1787-1857), biskup pomocniczy wrocławski
- Christian Friedrich Lessing (1808-1862), botanik
- Janina Korowicka, łyżwiarka
- Beata Kempa, Poseł VI kadencji Sejmu, była wiceminister sprawiedliwości
- Wiesław Ciesielski, polityk
- Robert Gonera, aktor
Przypisy
- ↑ http://www.stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/gus/PUBL_powierzchnia_ludnosc_teryt_2008.pdf Poweirzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2008 r.
- ↑ 2,0 2,1 http://www.sycow.pl/pl/2448/1046/Honorowi_obywatele_Sycowa.html
Linki zewnętrzne
- Oficjalna strona miasta Syców
- Mapy: Autopilot • Google Maps • Szukacz • Targeo • Zumi
- Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi
- o Sycowie w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich
Biskupice • Drołtowice • Działosza • Gaszowice • Komorów • Nowy Dwór • Stradomia Wierzchnia • Syców • Szczodrów • Ślizów • Wielowieś • Wioska • Zawada
Miasta: Bierutów • Oleśnica • Międzybórz • Syców • Twardogóra
Gminy miejskie: Oleśnica
Gminy miejsko-wiejskie: Bierutów • Międzybórz • Syców • Twardogóra
Gminy wiejskie: Dobroszyce • Dziadowa Kłoda • Oleśnica
