Szamotuły - Wikipedia, wolna encyklopedia - www.tylko.ekstremalne.info

Wolna encyklopedia

Współrzędne: 52°36' N 16°35' E52.6 16.5833333 (Szamotuły)

Szamotuły

Gmina
- rodzaj

Szamotuły
miejsko-wiejska

Założono

XI w.

Prawa miejskie

1383 r. (nowa lokacja)

burmistrz

vacat od dnia 26.11.2008

Powierzchnia

10,11 km²

Położenie

52° 36' N
16° 35' E

Wysokość

115 m n.p.m.

Ludność (2008)
• liczba ludności
• gęstość

18 828
1862,3 os./km²

Strefa numeracyjna
(do 2005)

Kod pocztowy

64-500

Tablice rejestracyjne

PSZ

Położenie na mapie Polski

Szamotuły

TERC10
(TERYT)

4303924074

Miasta partnerskie

Brignoles, Brunico, Gross-Gerau, Hladerberge, Kinna, Tilt

Urząd miejski³

ul.Dworcowa 64-500 Szamotuły
tel. 61 292-75-01; faks 61 292-00-72
(e-mail)

Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Strona internetowa miasta

"Baszta Halszki"

Szamotuły – miasto w woj. wielkopolskim, w powiecie szamotulskim, położone jest w dorzeczu dolnej Warty nad rzeką Samą, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Szamotuły. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. poznańskiego. Leży około 35 km na północny zachód od Poznania. Niecałe 3 kilometry na północ od Szamotuł pod ziemią znajdują się ruiny XIII-wiecznego miasta tzw. Starych Szamotuł. Odkrycia tego dokonano za pomocą fotografii lotniczych. Miasto to miało powierzchnię 23 hektarów, wybudowano je wokół rynku na planie czworoboku o długości 75 metrów. Co ciekawe układ ulic w mieście o nowej lokacji jest taki sam jak w niedawno odnalezionej osadzie.

Według danych z 31 grudnia 2005, miasto miało 18 778 mieszkańców.

mężczyźni: 8882
kobiety: 9896

gęstość zaludnienia:1857,4 os./km²

Szamotuły stanowią ważny węzeł drogowy.

Przez miasto przebiegają drogi wojewódzkie:

184 Poznań – Szamotuły – Ostroróg
185 Szamotuły – Obrzycko – Czarnków
187 Pniewy – Szamotuły – Oborniki – Murowana Goślina

Oraz linie kolejowe:

linia kolejowa Poznań Główny-Szczecin
linia kolejowa Szamotuły-Międzychód (obecnie nieczynna)

Gospodarka

W mieście dominuje gospodarka rolno-przemysłowa. Wiąże się to z bogatą bazą surowcową w okolicy. Funkcjonują tutaj zakłady z branży spożywczej, przedsiębiorstwa produkujące na potrzeby rolnictwa oraz wiele mniejszych, prywatnych zakładów przemysłowych. W mieście działa jeden z największych zakładów tłuszczowych w Polsce – ADM Szamotuły.

Kultura i oświata

Szamotuły posiadają tradycje kulturalno-oświatowe i folklorystyczne. Folklor szamotulski, stroje, tradycje, melodie i przyśpiewki kultywują kapele Łed Szczuczyna, Zespół Folklorystyczny Szamotuły oraz zespół Małe Szamotuły. Miasto jest siedzibą wielu placówek kulturalnych (Szamotulski Ośrodek Kultury, Biblioteka Publiczna,Powiatowa Biblioteka Publiczna Muzeum Zamek Górków z bogatą kolekcją ikon, Szkoła Muzyczna i Ognisko Muzyczne). Jedną z placówek oświaty jest Zespół Szkół nr 2 w Szamotułach.

Sport

W 1649 r. powstało tu Bractwo Kurkowe, w II połowie XIX w. – gniazdo Towarzystwa Gimnastycznego Sokół, a w 1922 r. – Szamotulski Klub Sportowy, który pod nazwą Sparta Szamotuły działa do dziś z sekcją piłki nożnej. Klub Sparta wykorzystuje obiekty Szamotulskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji (m.in. 2 boiska piłkarskie, płyta treningowa, hala Wacław, basen kąpielowy, kryta pływalnia i korty tenisowe). W Szamotułach ma swą siedzibę szkółka piłkarska MSP Szamotuły. W lipcu 2006 w mieście odbywały się mecze fazy grupowej Mistrzostw Europy U-19 w piłce nożnej. W Szamotułach działają też dziecięcy klub sportowy MKS Szamotuły oraz drużyna seniorów Sparta Szamotuły, które niedawno się połączyły i stanowią jedną całość.

Turystyka

Szamotuły posiadają zabytki takie jak Zamek Górków, Baszta Halszki, kościół kolegiacki, zespół poklasztorny z kościołem św. Krzyża.

Historia

XI w. – Początki osady należącej do rodu Szamotulskich herbu Nałęcz. Powstała ona z czterech odrębnych ośrodków: najstarszego, grodziska Osówka, położonego 1 km na południe od rynku, osady targowej Stare Szamotuły leżącej ok. 2,5 km na północ od dzisiejszego centrum tzw. Nowych Szamotuł, które obejmowały obszar dzisiejszego śródmieścia, oraz grodu Świdlin-Ostrówek położonego na prawym brzegu Samy.
1231 – pierwsze wzmianki o osadzie zwanej później Starymi Szamotułami,
do 1257 – Stare Szamotuły osadą targową,
1284 – pierwsze wzmianki o Nowych Szamotułach, osadzie prywatnej Świdów-Szamotulskich,
1284 – prawo do odbywania targów,
1306 – powstanie parafii św. Stanisława,
1306 – zniszczenie Starych Szamotuł w wyniku wojny domowej,
1352 – wzmianka o osadzie obronnej Świdlin-Ostrówek,
1381 – wzmianka o murowanym zamku Świdów-Szamotulskich w Świdlinie-Ostrówku,
1383 – Nowe Szamotuły określone mianem miasta,
1382-1385 – Wojna pomiędzy rodami Grzymalitów i Nałęczów. Szamotuły wraz z okolicą były częstym obiektem ataków i zostały mocno zniszczone. Stare Szamotuły zostały spalone,
1420 – nadanie praw miejskich przez Władysława Jagiełłę,
1423-1431 – Wzniesienie murowanej świątyni w stylu gotyckim na miejscu starego drewnianego kościoła p.w. św. Stanisława,
1445 – utworzenie szkoły parafialnej,
pocz. XV w. – podział miasta między Świdwów-Szamotulskich i Górków,
1551 – powstanie pierwszej drukarni w regionie wielkopolskim
II poł. XVI w. – budowa drugiego zamku przez Górków,
XVI w. – ważny ośrodek reformacji,
XVI i I poł. XVII w. – rozkwit miasta; osadnictwo niemieckie, szkockie, żydowskie,
1682-1685 – na miejscu zamku w Świdlinie powstaje klasztor oo. franciszkanów reformowanych,
poł. XVII-XVIII w. powolny upadek,
1793-1919 – zabór pruski,
od 1815 – Szamotuły znajdują się w obrębie Wielkiego Księstwa Poznańskiego
1818-1975 – siedziba powiatu (przywróconego w 2000 r.),
1818-1919 i 1939-1945 – urzędowa nazwa niemiecka Samter,
pocz. XIX w. – ostatnia wzmianka o Starych Szamotułach,
1841 – powstanie Towarzystwa Zbieraczów Starożytności Krajowych. Uznawane za pierwsze w Polsce towarzystwo archeologiczne.
od 1848 – linia kolejowa Poznań-Szczecin,
przełom XIX/XX w. – powstanie cukrowni, olejarni, meblarni i młynów,
1918-1919 – ważny ośrodek powstania wielkopolskiego.
13 marca 2007 – odnalezienie ruin XIII-wiecznego miasta tzw. Starych Szamotuł podczas prac archeologicznych 3 km na północ od Szamotuł w okolicach Mutowa. Jest to jedno z nielicznych takich znalezisk w Europie.

Zabytki

gotycki trzynawowy kościół kolegiacki pw. Matki Bożej Pocieszenia i św. Stanisława Biskupa z lat 1423-1430,
zamek Górków z II poł. XV w.,
Baszta Halszki z około 1518 roku
barokowy zespół poklasztorny św. Krzyża z lat 1675-1682,
rynek z kamienicami z przełomu XIX/XX w.,
budynek tzw. Ogniska z końca XVII w.