Wolna encyklopedia

Szereg harmoniczny – szereg alikwotów, sinusoidalnych dźwięków składowych, na które można rozłożyć dowolny dźwięk.

W instrumencie muzycznym, obojętnie czy strunowym, perkusyjnym czy dętym, dla dowolnie dobranej długości struny czy długości kolumny drgającego powietrza istnieje naturalny dźwięk odpowiadający tej długości, złożony z szeregu tonów prostych. Najniższy ton występujący w takim dźwięku nazywany jest główną składową harmoniczną, a odpowiadająca mu częstotliwość – częstotliwością podstawową lub wysokością dźwięku. W większości instrumentów, kolejne składowe tworzą szereg tonów będących naturalnymi ilorazami głównej składowej harmonicznej, a ich częstotliwości są całkowitymi (2,3,4,...) wielokrotnościami częstotliwości podstawowej (stąd nazwa). Ze względu na naturę dźwięków muzycznych (ich nieliniowy rozkład na skali), interwały pomiędzy kolejnymi dźwiękami stają się coraz mniejsze.

I tak biorąc za przykład dźwięk C 32 Hz można utworzyć następujący szereg harmoniczny:

• druga składowa harmoniczna - 64 Hz, odpowiadająca dźwiękowi C odległemu o oktawę od głównej harmonicznej.
• trzecia składowa harmoniczna - 96 Hz, odpowiada dźwiękowi G odległemu o kwintę czystą od drugiej składowej harmonicznej.
• czwarta składowa harmoniczna - 128 Hz, odpowiada dźwiękowi c odległemu o kwartę czystą od trzeciej składowej harmonicznej i o dwie oktawy od głównej składowej.
• piąta składowa harmoniczna - 160 Hz, odpowiada dźwiękowi e odległemu o tercję wielką od czwartej składowej harmonicznej.
• szósta składowa harmoniczna - 192 Hz, odpowiada dźwiękowi g odległemu o tercję małą od piątej składowej harmonicznej.
• siódma składowa harmoniczna - 224 Hz, nie odpowiada żadnemu dźwiękowi muzycznemu, lecz jest najbliższe b
• ósma składowa harmoniczna - 256 Hz, odpowiada dźwiękowi c¹ odległemu o kwartę czystą od szóstej składowej harmonicznej i trzy oktawy od głównej składowej harmonicznej.
• dziewiąta składowa harmoniczna - 288 Hz, odpowiada dźwiękowi d¹ odległemu o sekundę wielką od ósmej składowej harmonicznej.
• dziesiąta składowa harmoniczna - 320 Hz, odpowiada dźwiękowi e¹ odległemu o sekundę wielką od dziewiątej składowej harmonicznej.
• jedenasta składowa harmoniczna - 352 Hz, nie odpowiada żadnemu dźwiękowi muzycznemu i leży pomiędzy f¹ i f#¹.
• dwunasta składowa harmoniczna - 384 Hz, odpowiada dźwiękowi g¹ odległemu o tercję małą od dziesiątej składowej harmonicznej.
• trzynasta składowa harmoniczna - 416 Hz, nie odpowiada żadnemu dźwiękowi muzycznemu i najbliższa jest a¹.
• czternasta składowa harmoniczna - 448 Hz, bliska jest dźwiękowi b¹ odległemu o tercję zmniejszoną od dwunastej składowej harmonicznej.
• piętnasta składowa harmoniczna - 480 Hz, odpowiada dźwiękowi h¹ odległemu o sekundę zmniejszoną od czternastej składowej harmonicznej.
• szesnasta składowa harmoniczna - 512 Hz, odpowiada dźwiękowi c² odległemu o sekundę mała od piętnastej składowej harmonicznej i cztery oktawy od głównej harmonicznej.