Wolna encyklopedia
| Szybka Kolej Miejska w Trójmieście | |
 Zespół trakcyjny EN57-1719. |
|
| Lokalizacja | aglomeracja gdańska |
| Rodzaj transportu | kolej miejska |
| Data uruchomienia | 4 marca 1951 |
| Liczba linii | 1 |
| Prześwit toru | 1435 mm |
| Operator | PKP Szybka Kolej Miejska w Trójmieście Sp. z o.o. |
Szybka Kolej Miejska w aglomeracji gdańskiej – wydzielony system kolei miejskiej łączący Gdańsk, Sopot, Gdynię, Rumię, Redę oraz Wejherowo. Jest jedynym w pełni wykształconym systemem SKM w Polsce. Obsługiwany przez spółkę-córkę PKP PKP Szybka Kolej Miejska w Trójmieście Sp. z o.o.. Funkcję właścicielską pełnią PKP S.A. (87,62 %) oraz Urząd Marszałkowski w Gdańsku (12,38 %), de facto w 100 % należy do skarbu państwa.
Częstotliwość kursowania pociągów w szczycie przewozowym wynosi 7-8 minut, a poza szczytem 15 minut. Taborem wykorzystywanym na linii SKM są głównie składy EN57 oraz EN71. W dni powszednie na trasę wyjeżdżają ponadto dwa składy EW58. Podstawowym fragmentem tras SKM jest linia 250 Gdańsk Główny - Rumia, która biegnie równolegle do linii "dalekobieżnej" 202 Gdańsk Główny - Stargard Szczeciński. To właśnie linią 250 kursuje zdecydowana większość pociągów SKM. Wyjątkiem są połączenia o nazwie Sprinter, które korzystają z torów dla pociągów dalekobieżnych (PLK) zatrzymując się w Trójmieście tylko na stacjach Gdańsk Główny, Gdańsk Wrzeszcz, Gdańsk Oliwa, Sopot, Gdynia Główna, Gdynia Chylonia.
Oprócz połączeń na trasie Gdańsk Główny-Wejherowo, SKM na mniejszą skalę obsługiwał lub obsługuje inne miasta województwa pomorskiego i województw sąsiednich. Obecnie pociągi SKM kursują również do Lęborka, Słupska i Tczewa. W poprzednich latach spółka wykonywała kursy m.in. do Malborka, Elbląga, Iławy, Smętowa, Laskowic Pomorskich, a także na lokalnej trasie Gdańsk Główny – Gdańsk Brzeźno, wcześniej do Gdańsk Nowy Port. Kursowanie na tej trasie zawieszono z powodu nierentowności.
W 2007 roku SKM w Trójmieście przewiozła 40,5 mln pasażerów, co stanowi ok. 16 % całego ruchu wewnątrz aglomeracji. W 2008 roku przewozi dziennie około 130 tys. pasażerów, co daje 47,5 mln pasażerów rocznie (19% całego ruchu wewnątrz Trójmiasta)[1].
Spółka notuje zyski rzędu 2,5 mln rocznie wraz z subwencjami. W trójmiejskiej SKM nie są honorowane żadne bilety okresowe ani jednorazowe innych spółek PKP S.A. 26 stycznia 2007 na sześciu przystankach SKM uruchomiono nowoczesne automaty do wydawania biletów. Są to następujące przystanki: Gdańsk Główny, Gdańsk Zaspa, Gdańsk Oliwa, Sopot, Sopot Kamienny Potok oraz Gdynia Główna.
Spis treści |
Historia
Podczas odbudowy Gdańska i Gdyni ze zniszczeń wojennych, wraz z odbudową infrastruktury portowej i stoczniowej, ze względu na słabość komunikacji miejskiej i sprzyjające warunki geograficzno-urbanistyczne, podjęto decyzję o stworzeniu linii kolei miejskiej łączącej Trójmiasto.
W ramach reparacji wojennych z Niemiec dostarczono do Polski elektryczne wagony berlińskiej S-Bahn, zasilane nietypowym na polskie warunki napięciem 800 V prądu stałego, za pomocą tzw. trzeciej szyny. Ze względu na nietypowość zasilania, wagony nie mogły zostać wykorzystane w zelektryfikowanym wcześniej warszawskim węźle kolejowym - wagony przeznaczono więc dla nowo budowanej linii w Trójmieście. Prace adaptacyjne przeprowadzono m.in. w Zakładach Naprawczych Taboru Kolejowego w Gdańsku.
Prace projektowe były nadzorowany przez wydzielone w 1947 z Ministerstwa Komunikacji Biuro Elektryfikacji Kolei. Pierwotny projekt SKM, opracowany przez prof. Romana Podolskiego, zakładał wykorzystanie istniejącego od XIX w. torowiska wspólnego z linią dalekobieżną. Do realizacji zatwierdzono jednak śmiały jak na ówczesne czasy projekt budowy wydzielonego torowiska dla kolei miejskiej na odcinku Gdańsk Główny - Gdynia Główna, opracowany przez Okręgową Dyrekcję Kolei Państwowych w Gdańsku, zarządzaną przez mgr inż. Zbigniewa Modlińskiego.
Jako pierwszą do ruchu oddano lokalną linię Gdańsk Główny - Gdańsk Nowy Port. Pomimo braku wykwalifikowanych kadr oraz problemami z zaopatrzeniem w urządzenia niezbędne do eksploatacji trakcji elektrycznej, linia rozpoczęła funkcjonowanie 4 marca 1951. W początkowych miesiącach funkcjonowania linii wykorzystywane były prostowniki odzyskane z łodzi podwodnych. Zainstalowana sieć trakcyjna przygotowana była od razu do późniejszego przejścia na standardowe napięcie 3000 V.
Niecały rok później, 2 stycznia 1952, uruchomiono regularne pociągi elektryczne na trasie do Sopotu, na odcinku od stacji Wrzeszcz na linii jednotorowej. 15 maja 1952 drugi tor sięgał stacji Oliwa, a 22 czerwca ruch na całej ówczesnej linii odbywał się po obu torach. Aż do 1953, ze względu na opóźnienia w dostawach brytyjskiego wyposażenia podstacji elektrycznych, odcinek ten zasilano z wykorzystaniem podstacji przeznaczonej dla gdańskich tramwajów, oraz elementów z odzysku, a także wypożyczonych.
Do Gdyni Głównej linię SKM przedłużono 22 lipca 1953, lecz do 1 maja 1954 na odcinku od stacji Orłowo funkcjonował jeden tor. Także w 1953 powstał budynek elektrowozowni w Gdyni Chyloni, jednak elektryfikacja torów do elektrowozowni nastąpiła dopiero dwa lata później - do tego czasu do manewrów niezbędna była lokomotywa parowa. Do stacji Gdynia Chylonia pociągi elektryczne kursowały od 15 stycznia 1956, a do Wejherowa dotarły 31 grudnia 1957. Na odcinku od Gdyni Głównej pociągi SKM nie miały już wydzielonego torowiska i korzystały z linii dalekobieżnej.
W połowie lat 60. z usług SKM korzystało ponad 250 tys. osób dziennie. Problemem była ograniczona przepustowość linii, brak części zamiennych oraz malejąca liczba sprawnych poniemieckich składów dostosowanych do trakcji 800 V, których eksploatacja była przewidywana na 10 lat. W związku z tym podjęto decyzję o podziale trasy na dwa odcinki na przystanku Gdynia Stocznia. Odcinek do Wejherowa 20 października 1969 został przełączony na standardowe zasilanie 3000 V, dzięki czemu można było wprowadzić młodsze zestawy trakcyjne serii EN57, a starym pojazdom skrócić trasę o kilkanaście kilometrów. Wadą tego rozwiązania była konieczność przesiadki pasażerów na przystanku Gdynia Stocznia. Z kolei częstotliwość kursowania zwiększono dzięki zainstalowaniu w 1968 samoczynnej blokady liniowej, umożliwiającej takt sięgający 3 minut. W 1970 rozbudowano ponadto podstacje elektryczne, aby obsłużyć większy ruch pociągów.
Stare poniemieckie wagony ostatecznie wycofano 19 grudnia 1976 wraz z unifikacją systemów zasilania na linii SKM. Do eksploatacji na całej linii weszły wtedy zestawy trakcyjne EN57 oraz EW58, wykorzystywane do dnia dzisiejszego. W 1981 zelektryfikowano odcinek wydzielonego torowiska pomiędzy Gdynią Główną a Chylonią, a ostatni jak dotąd odcinek wydzielony z sieci PKP - od Chyloni do Rumi oddano do użytku w 1985.
Euro 2012 i plan budowy nowej linii SKM w Trójmieście
W związku z ogłoszeniem planów przeprowadzenia Euro 2012 w planowanym stadionie w Gdańsku Letnicy powstała koncepcja budowy drugiej linii kolei miejskiej pod roboczą nazwą Trójmiejska Kolej Metropolitarna, która miałaby za zadanie połączenie nowego stadionu poprzez reanimowaną trasę do Nowego Portu z odbudowaną przedwojenną trasą do Kokoszek, łącznie z przystankiem w porcie lotniczym, a dalej istniejącą trasą Gdynia - Kościerzyna aż do lotniska w Kosakowie, planowanego do wykorzystania w ruchu cywilnym. Opublikowana została informacja o możliwości przyznania przez rząd pół miliarda złotych na sfinansowanie nowej linii[2]
Lista szefów PKP SKM w Trójmieście
Siedziba
Kompleks SKM mieści się pomiędzy przystankami: Gdynia Cisowa oraz Rumia Janowo; posiada dwa własne przystanki służbowe, jeden w kierunku Gdyni Głównej i Gdańska, drugi w kierunku Rumi i Wejherowa.
Ciekawostki
W Gdyni występuje rozbieżność pomiędzy nazewnictwem przystanków a topografią miasta. Przystanek Gdynia Grabówek znajduje się w dzielnicy Leszczynki a przystanek Gdynia Leszczynki znajduje się w dzielnicy Chylonia. Na Grabówku zaś jest zlokalizowany przystanek Gdynia Stocznia.
Zobacz też
Przypisy
- ↑ [http://www.wolnadroga.pl/?dzial=archiwum&rok=08&nr=17&art=14 Zdążyć na EURO 2012, http://www.wolnadroga.pl
- ↑ Kasa na nową SKM, Gazeta Wyborcza, 25 kwietnia 2007
Linki zewnętrzne
wybrane kursy do stacji Tczew ⇔ Gdańsk Główny ⇔ Gdańsk Stocznia ⇔ Gdańsk Politechnika ⇔ Gdańsk Wrzeszcz ⇔ Gdańsk Zaspa ⇔ Gdańsk Przymorze-Uniwersytet ⇔ Gdańsk Oliwa ⇔ Gdańsk Żabianka ⇔ Sopot Wyścigi ⇔ Sopot ⇔ Sopot Kamienny Potok ⇔ Gdynia Orłowo ⇔ Gdynia Redłowo ⇔ Gdynia Wzgórze Św. Maksymiliana ⇔ Gdynia Główna ⇔ Gdynia Stocznia ⇔ Gdynia Grabówek ⇔ Gdynia Leszczynki ⇔ Gdynia Chylonia ⇔ Gdynia Cisowa ⇔ Rumia Janowo ⇔ Rumia ⇔ Reda ⇔ Reda Pieleszewo ⇔ Wejherowo Śmiechowo ⇔ Wejherowo Nanice ⇔ Wejherowo ⇔ wybrane kursy do stacji Słupsk
Przystanek służbowy
Gdynia Cisowa Elektrowozownia
Gdańsk Główny ⇔ Gdańsk Stocznia ⇔ Gdańsk Nowe Szkoty ⇔ Gdańsk Kolonia ⇔ Gdańsk Zaspa Towarowa ⇔ Gdańsk Brzeźno ⇔ Gdańsk Nowy Port
| Gdańsk |
ZKM Gdańsk • ZTM Gdańsk • Tramwaje • Autobusy • Tramwaj wodny • Trolejbusy |
  |
| Gdynia |
PKA Gdynia • PKM Gdynia • ZKM Gdynia • Trolejbusy • Autobusy • Tramwaj wodny |
|
| Trójmiasto |
Metropolitalny Związek Komunikacyjny Zatoki Gdańskiej • Szybka Kolej Miejska |
|
| Inne |
PKS Gdańsk • PKS Wejherowo • Veolia Transport • Planetobus • Ornowski Travel • P.A. Gryf • Żegluga Gdańska |