Wolna encyklopedia

Współrzędne: 48°52' N 25°0' E48.8666667 25 (Tłumacz (miasto))

Tłumacz
Herb Tłumacza
Państwo	Ukraina
obwód	Obwód iwanofrankowski
Położenie	48° 52' N 25° 0' E
Ludność (2006) • liczba ludności	8 400
Położenie na mapie Ukrainy Tłumacz

Tłumacz (ukr. Тлумач) – miasto na Ukrainie, stolica rejonu tłumackiego w obwodzie iwanofrankowskim, 8,4 tys. mieszkańców (szacunek na 2006).

W II Rzeczypospolitej stolica powiatu w województwie stanisławowskim.

Spis treści 1 Demografia 2 Historia 2.1 Znamienici mieszkańcy Tłumacza 2.2 Linki zewnętrzne

Demografia

Historia

Ta sekcja wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Aby uczynić ją weryfikowalną, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach.

Tłumacz posiada długą historię, sięgającą czasów średniowiecza. Parafię miał ufundować w tym miejscu król Kazimierz Wielki. Zaś - jak podawał Kuropatnicki - "Za czasów dawniejszych z całą dzierżawą to miasto szło na zysk i pensye dla tłumaczów języków oryentalnych w służbie Rzeczypospolitej zostających".^[1] Stąd też zapewne i jego nazwa.

Murowany kościół pw. św. Anny pochodził z 1876 r. Został zniszczony w latach 70. XX wieku. Starszy, drewniany z XVII w. został przeniesiony w trakcie wznoszenia nowej świątyni do pobliskich Oknian, gdzie też stoi do dnia dzisiejszego.

Tłumacz w dwudziestoleciu międzywojennym był prężnie rozwijającym się ośrodkiem miejskim. Mieściła się tu siedziba gminy, swoje miejsce miały również władze powiatu. Chociaż jedna z pierwszych w regionie cukrowni została zlikwidowana jeszcze pod koniec XIX w., działały inne zakłady przemysłowe, przede wszystkim młyny, rozwijał się handel oraz kwitło budownictwo. Podstawę gospodarki w dalszym ciągu stanowiło jednak rolnictwo. Tzw. dobra tłumackie - największy z majątków - znajdowały się w posiadaniu rodziny Dolaisów a dokładnie: Magdaleny z Kozubowskich Dolaisowej, wdowy po notariuszu Władysławie. Z innych większych majątków w okolicy można wymienić: Pałahicze Dzieduszyckich, Czarnołoźce Ścibór-Rylskich czy Okniany Dołęga-Szczepańskich.

Jeśli chodzi o ludność - zasadniczo dominowały trzy narodowości: polska, rusińska oraz żydowska. W samym mieście dominowali Polacy, natomiast poza nim większość stanowili Ukraińcy. Trzeba wspomnieć, że pośród tej ludności wyróżniały się jeszcze rodziny pochodzenia ormiańskiego i niemieckiego (austriackiego). Wszystkie one, uznane po wojnie za polskie, zostały na równi wysiedlone z Kresów. W tym miejscu trudno nie wspomnieć o smutnym losie Żydów, którzy w czasie okupacji hitlerowskiej zostali niemal doszczętnie wymordowani.

Z nazwisk polskich mieszkańców Tłumacza i jego okolic można wymienić m.in.: Agopsowicz, Azarkiewicz, Biliński, Burczyński, Chmielowski, Czapliński, Dołżański, Drohomirecki, Dwojak, Grabowiecki, Inwalski, Jakubowicz, Kamiński, Kłodnicki, Kłodziński, Kłonowski, Krajewski, Krzemiński, Krzyżanowski, Nikosiewicz, Ornatowski, Ostropolski, Petrus, Piotrowicz, Pławuszewski, Podhorodecki, Sabatowicz, Samborski, Sienicki, Smólski, Sokołowski, Szydłowski, Śmiałkowski, Śniechowski, Tuzinkiewicz (Duzinkiewicz), Zagórski, Zakowicz, Zdanowicz, Żurakowski.^[2]

Obecnie byli mieszkańcy Tłumacza są skupieni w Ogólnopolskim Oddziale Tłumaczan Towarzystwa Miłośników Lwowa i Kresów Południowo-Wschodnich z siedzibą we Wrocławiu, w ramach którego urzadzają wspólne spotkania, wyjazdy oraz wydają czasopismo pt. "Zeszyty Tłumackie".

1. ↑ E.A. Kuropatnicki Geografia albo dokładne opisanie Królestw Galicji i Lodomerii
2. ↑ księgi metrykalne rzymskokatolickiej parafii Tłumacz, Zeszyty Tłumackie

Znamienici mieszkańcy Tłumacza

• ks. Tabaczkowski Edward - proboszcz kościoła w Tłumaczu, zamordowany przez hitlerowców za pomoc w ukrywaniu Żydów
• ks. Piszczór Franciszek - ostatni polski proboszcz kościoła w Tłumaczu
• Dolais Władysław - notariusz
• Dolais z Kozubowskich Magdalena - wdowa po Władysławie, posiadaczka tzw. "klucza tłumackiego"
• Grabowiecki Mieczysław - notariusz
• Korneluk Władysław - architekt
• Tuzinkiewicz Antoni - właściciel elektrowni

Linki zewnętrzne

• Tłumacz w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich
• Genealogie rodzin z Tłumacza
• Strona Bilińskich