Wolna encyklopedia

Hf - Ta - W Nb Ta Db       Układ okresowy
Dane ogólne
Nazwa, symbol, l.a.*	Tantal, Ta, 73
Właściwości metaliczne	metal przejściowy
Grupa, okres, blok	5 (VB), 6, d
Gęstość, twardość	16650 kg/m3, 6,5
Wygląd
Kolor	niebieskoszary
Właściwości atomowe
Masa atomowa	180,9479 u
Promień atomowy (obl.)	145 (200) pm
Promień kowalencyjny	138 pm
Promień van der Waalsa	bd
Konfiguracja elektronowa	[Xe]4f145d³6s²
e- na poziom energetyczny	2, 8, 18, 32, 11, 2
Stopień utlenienia	5
Właściwości kwasowe tlenków	średnio kwasowe
Struktura krystaliczna	regularna przestrzennie centrowana
Właściwości fizyczne
Stan skupienia	stały
Temperatura topnienia	3290 K (3017 °C)
Temperatura wrzenia	5731 K (5458°C)
Objętość molowa	10,85×10-6 m³/mol
Ciepło parowania	743 kJ/mol
Ciepło topnienia	31,6 kJ/mol
Ciśnienie pary nasyconej	0,776 Pa (3269 K)
Prędkość dźwięku	3400 m/s (293,15K)
Pozostałe dane
Elektroujemność	1,5 (Pauling) 1,33 (Allred)
Ciepło właściwe	140 J/(kg*K)
Przewodność właściwa	7,61×106 S/m
Przewodność cieplna	57,5 W/(m*K)
I Potencjał jonizacyjny	761 kJ/mol
II Potencjał jonizacyjny	1500 kJ/mol
III Potencjał jonizacyjny	2100 kJ/mol
IV Potencjał jonizacyjny	3200 kJ/mol
Najbardziej stabilne izotopy*
izotop wyst. o.p.r. s.r. e.r. MeV p.r. 179Ta {syn.} 1,82 lat w.e. 0,110 179Hf 180Ta 0,012% >1,2×1015 lat w.e. 0,854 180Hf β+ 0,708 180Hf 181Ta 99,988% stabilny izotop z 108 neutronami 182Ta {syn.} 114,5 dni β- 1,811 182W
Tam, gdzie nie jest zaznaczone inaczej, użyte są jednostki SI i warunki normalne.
*Wyjaśnienie skrótów: l.a.=liczba atomowa wyst.=występowanie w przyrodzie, o.p.r.=okres połowicznego rozpadu, s.r.=sposób rozpadu, e.r.=energia rozpadu, p.r.=produkt rozpadu, w.e.=wychwyt elektronu

Tantal (Ta, łac. tantalium) - pierwiastek chemiczny z grupy metali przejściowych w układzie okresowym. Nazwa pochodzi od Tantala - postaci z mitologii greckiej.

Spis treści 1 Charakterystyka 2 Występowanie 3 Zastosowanie 4 Bibliografia 4.1 Źródła drukowane

Charakterystyka

Jest kowalnym, stalowoszarym metalem, bardzo podobnym do niobu. Tantal jest odporny na działanie mocnych kwasów nieorganicznych i wody królewskiej, gdyż ulega pasywacji, jest także odporny na korozję. Tantal reaguje natomiast z kwasem fluorowodorowym z utworzeniem fluorkowego kompleksu:

Wolne (nieskompleksowane) jony tantalu (tzn. Ta⁵⁺ itp.) nie istnieją w roztworze (powstaje nierozpuszczalny wodorotlenek Ta(OH)₅), jednakże tlenek Ta₂O₅ stopiony z wodorotlenkiem metalu alkalicznego (np. NaOH) tworzy tantalany (V), rozpuszczalne w środowisku o bardzo wysokim pH.

Występowanie

Tantal występuje w skorupie ziemskiej w ilości 2 ppm. Odkryty został w 1802 r. przez Andersa Ekeberga. Najważniejszym minerałem tantalu jest tantalit (Fe,Mn)Ta₂O₅

Zastosowanie

Tantal wykorzystywany jest w przemyśle elektronicznym do produkcji kondensatorów elektrolitycznych, które znajdują się w każdym urządzeniu elektronicznym (m.in. w telefonach komórkowych i komputerach), w sprzęcie zbrojeniowym i kosmicznym. Wykorzystywany jest do produkcji aparatury chemicznej, ze względu na odporność na działanie większości kwasów i zasad. Stosowany jest także do wyrobu biżuterii oraz wyrobów zegarmistrzowskich. Konkurencja o ten cenny metal jest jedną z przyczyn walk zbrojnych w Demokratycznej Republice Konga.

Bibliografia

Źródła drukowane

• Jerzy Minczewski, Zygmunt Marczenko Chemia analityczna - 1 podstawy teoretyczne i analiza jakościowa (Wydawnictwo Naukowe PWN) Warszawa 2001 ISBN 83-01-13499-2