Wolna encyklopedia

Współrzędne: 28°19' N 16°34' WGeografia

Teneryfa
Zdjęcie satelitarne wyspy
Zdjęcie satelitarne wyspy
Kontynent Afryka
Państwo Hiszpania Hiszpania
Akwen Ocean Atlantycki
Powierzchnia 2034 km²
Populacja (2006)
 • liczba ludności
 • gęstość
852 945
419 os./km²
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Teneryfa – (hiszp. Tenerife) – należąca do Hiszpanii wyspa na oceanie atlantyckim, u północno-zachodnich wybrzeży Afryki (28°19′ N 16°34′ W). Największa w archipelagu siedmiu Wysp Kanaryjskich 2034 km² powierzchni oraz licząca:

Główne miasto Santa Cruz de Tenerife – stolica wyspy oraz prowincji Santa Cruz de Tenerife.

Spis treści

Geografia

Wyspa o pochodzeniu wulkanicznym, powstała przed około 30 milionami lat. Powierzchnia górzysta, pocięta licznym wąwozami. Urozmaicona linia brzegowa. Plaże kamieniste i piaszczyste pochodzenia wulkanicznego. Najwyższe wzniesienie to krater wulkanu El Pico de Teide 3718 m n.p.m., który jest zarazem najwyższym szczytem Hiszpanii. Ostatnia erupcja wulkanu na Teneryfie, którym jest Montana de Chinyero miała miejsce 18 listopada 1909 roku i trwała przez 10 dni.

Klimat

Panorama w Las Cañadas del Teide
Flaga Teneryfy
La Laguna, Teneryfa. Francuska rycina z 1842 roku
Kręta droga Masca w okolicy Las Portelas
Wulkan El Pico del Teide 3718 m n.p.m. - na drugim planie, z widocznymi płatami śniegu
Las sosnowy na stokach wulkanu
Orotava Dom z balkonami La Casa de los Balcones
Plaża Playa de La Tejita obok wulkanu Montaña Roja
Góry Anaga
Widok na Los Gigantes, zachodnia czesc Teneryfy

Na kształtowanie się klimatu mają istotny wpływ dwa prądy morskie: Goflstrom (cieplejszy) i Kanaryjski (chłodniejszy). Powoduje to wahania temperatury morza od 18 do 20°C. Mimo niewielkiej powierzchni wyspa ma zróżnicowany klimat. Spowodowane jest to przedzieleniem jej przez wysokie pasmo górskie. Północno-wschodnia część wyspy ma klimat wilgotny, z częstymi mgłami i opadami. Temperatury wahają się w granicach 6°C pomiędzy najzimniejszym i najcieplejszym miesiącem i oscylują wokół 20°C. Część południowo-zachodnia ma klimat suchy. Wahania temperatury są mniejsze, a średnioroczna temperatura waha się wokół 25°C. Informacje te dotyczą wybrzeża wyspy. Wraz ze wzrostem wysokości średnie temperatury spadają, a ilość opadów wzrasta. Pomimo niewielkiej odległości pomiędzy położonymi w górach miejscowościami a wybrzeżem występują duże różnice temperatur (nawet ponad 10°C) oraz w opadach. W okresie zimowym krater El Pico del Teide często pokryty jest śniegiem. Warunki klimatyczne maja wpływ na szatę roślinną. Północno–wschodnia część wyspy jest zielona i ma dobre warunki dla rolnictwa, część południowo–zachodnia jest uboga w szatę roślinną. W wyższych partiach wyspy rośnie sosna kanaryjska o długich, miękkich igłach, posiadająca zdolność absorbowania wody z mgły. Na stokach wulkanu El Pico del Teide utworzono park narodowy Parque Nacional de las Cañadas del Teide.

Historia

Legenda głosi, że Teneryfa jest pozostałością zaginionej Atlantydy. Nie potwierdzone hipotezy datują pierwsze osadnictwo na XII wiek p.n.e.. Badania archeologiczne i analizy wykonane metodą datowania radiowęglowego wskazują, że ludzie pojawili się na Teneryfie około 200 roku p.n.e. Do 1402 roku, czyli do przybycia na wyspy Hiszpanów, była ona zamieszkana przez Guanczów (nazwa nadana przez Hiszpanów). Według przekazów mieli oni jasną cerę i włosy oraz niebieskie oczy. W świetle ostatnich badań byli ludem pochodzenia berberyjskiego a poprzedni hipotezy o pochodzeniu celtyckim lub, że byli potomkami Wikingów nie zostały potwierdzone. Guanczowie podzielili wyspę na 10 okręgów administracyjnych – królestw. 12 grudnia 1495 w bitwie pod Acentejo Guanczowie zostali pokonani przez hiszpańskich konkwistadorów i ulegli eksterminacji lub zostali wywiezieni do Europy jako niewolnicy. Resztki rdzennej ludności szybko się zasymilowały i przeszły na katolicyzm, a ich język poszedł w zapomnienie. Hiszpanie zakładają miasto La Laguna, które było pierwszą stolicą wyspy (do roku 1723). Lokalizacja w głębi wyspy podyktowana była względami bezpieczeństwa, gdyż wybrzeża nękane były przez angielskich piratów. Duża ilość opadów na tym obszarze zapewniała zaopatrzenie w słodką wodę.

25 lipca 1797 Teneryfa została zaatakowana przez flotę brytyjską. Celem ataku było Santa Cruz de Tenerife, siedziba władz hiszpańskich. Atakiem dowodził Horatio Nelson, który w walce stracił prawe ramię.

Początkowo wyspa wraz z całym archipelagiem przeżywała okres prosperity, znajdowały się na niej porty tranzytowe dla żeglugi do obu Ameryk. Stopniowo jednak wyspa traciła na znaczeniu, a podstawowe produkty: cukier trzcinowy oraz karmin zostały wyparte z rynku przez tańszą konkurencję. W 1821 wyspa została włączona do Hiszpanii jako prowincja ze stolicą w Santa Cruz de Tenerife. W 1936 Teneryfa została opanowana przez wojska generała Franco. Pod jego rządami wyspa popadła w kłopoty gospodarcze. W latach 50. sytuacja była tak dramatyczna, że wielu mieszkańców emigrowało do Wenezueli. Na początku lat 60. wyspa została przekształcona w w strefę turystyczną, początkowo dla turystów brytyjskich. W tym okresie na Teneryfę i sąsiednią Gran Canarię pływał z Polski MS Batory z tzw. „wycieczkami orbisowskimi”.

Gospodarka

Od lat 60. XX wieku podstawą gospodarki jest turystyka, której początki sięgają drugiej połowy XIX wieku, kiedy to wyspa uzyskała połączenie parostatkami z Kadyksem. Pomysł na stworzenie na Wyspach Kanaryjskich raju turystycznego pochodził od generała Francisco Franco, który w ten sposób chciał zaradzić nędzy panującej na wyspie. Początkowo turystyka rozwijała się w okolicach stolicy wyspy Santa Cruz de Tenerife oraz Puerto da la Cruz. W ostatnich latach powstał ogromny kompleks hotelowy na południu wyspy, składający się z trzech miejscowości: Los Cristianos, Playa de las Americas i Costa Adeje oraz lotniska Sofia Reina. Jest to nowe lotnisko, które zostało wybudowane po największej katastrofie lotniczej w historii z 27 marca 1977 i częściowo zastąpiło lotnisko Los Rodeos położone w pobliżu La Laguny. Wyspę odwiedza w ciągu roku około 3,5 milionów turystów - obcokrajowców i około 1 miliona Hiszpanów. Część z nich pozostaje na wyspie przez wiele miesięcy jako rezydenci. W okolicy stolicy wyspy Santa Cruz de Tenerife koncentruje się lokalny przemysł, port oraz rafineria. Dzięki dotacjom z funduszy unijnych w ostatnim czasie rozwija się uprawa bananów. Lokalne rolnictwo dostarcza świeżych warzyw i owoców na potrzeby przemysłu hotelarskiego. Z Costa Adeje do Santa Cruz de Teneryfe oraz z Santa Cruz de Tenerife do Puerto da la Cruz została wybudowana autostrada. Reszta wyspy pokryta jest siecią dróg asfaltowych, czasami bardzo wąskich i krętych.

Na Teneryfie, jak na całych Wyspach Kanaryjskich obowiązuje 5% VAT oraz odmienne z tego powodu zasady rozliczania transakcji wewnątrzwspólnotowych.

Miejscowości

Ogółem na wyspie jest 31 miejscowości stanowiących odrębne jednostki administracyjne. Najistotniejsze z nich to:


Inne

27 marca 1977 roku na lotnisku Los Rodeos na Teneryfie miała miejsce najbardziej tragiczna katastrofa w historii lotnictwa, w której zginęły 583 osoby. Wypadek zdarzył się we mgle, o 17.06.50. Boeing 747, towarzystwa Pan Am zderzył się z Boeingiem 747 holenderskiej linii lotniczej KLM, w którym zginęły wszystkie osoby znajdujące się na pokładzie – 248 osób. Natomiast w samolocie Pan Am z 396 ludzi na pokładzie, przeżyło 61 osób.

Zobacz też

Linki zewnętrzne

Źródło: „haslo,Teneryfa”