Wolna encyklopedia
Współrzędne: 49°43' N 18°49' E
| Ustroń | |||
|
|||
| Województwo | śląskie | ||
| Powiat | cieszyński | ||
| Gmina - rodzaj |
Ustroń miejska |
||
| Założono | XIV wiek | ||
| Prawa miejskie | 1956 | ||
| Burmistrz | Ireneusz Adam Szarzec | ||
| Powierzchnia | 58,92 km² | ||
| Położenie | 49° 43' N 18° 49' E |
||
| Ludność (2007) • liczba ludności • gęstość • aglomeracja |
15 454 262 os./km² bielska |
||
| Strefa numeracyjna (do 2005) |
33 | ||
| Kod pocztowy | 43-450 | ||
| Tablice rejestracyjne | SCI | ||
Położenie na mapie Polski  Ustroń
|
|||
| TERC10 (TERYT) |
2243203021 | ||
| Miasta partnerskie |  Neukirchen Vluyn
|
||
|
Urząd miejski3
Rynek 1 43-450 Ustrońtel. 33 857-93-00; faks 33 857-93-30 (e-mail) |
|||
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons |
|||
| Strona internetowa miasta | |||
Ustroń (cz. Ustroň) to miasto i gmina w województwie śląskim, w powiecie cieszyńskim. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa bielskiego.
Znane uzdrowisko na Śląsku Cieszyńskim. Leży w Beskidzie Śląskim nad rzeką Wisłą.
Ustroń jest znanym ośrodkiem wczasowym i wypoczynkowym. Obszar wynosi 58,92 km², a według danych z 30 czerwca 20042, miasto miało 15 415 mieszkańców.
Spis treści |
Struktura powierzchni
Według danych z roku 20026, Ustroń ma obszar 58,92 km², w tym:
- użytki rolne: 41%
- użytki leśne: 44%
Miasto stanowi 8,07% powierzchni powiatu.
Demografia
Dane z 30 czerwca 20042:
| Opis | Ogółem | Kobiety | Mężczyźni | |||
|---|---|---|---|---|---|---|
| jednostka | osób | % | osób | % | osób | % |
| populacja | 15 415 | 100 | 8213 | 53,3 | 7202 | 46,7 |
| gęstość zaludnienia (mieszk./km²) |
261,6 | 139,4 | 122,2 | |||
Według danych z roku 20026, średni dochód na mieszkańca wynosił 2094,63 zł.
Zdaniem językoznawców nazwa "Ustroń" pochodzi od miejsca zacisznego, ustronnego, leżącego "na stronie". Natomiast według przekazów legendarnych właśnie tu, nad brzegiem Wisły, jeden z oddziałów tatarskich miał spalić w 1241 r. kilkuset polskich jeńców, skąd poszła nazwa ustrina lub ustrinum, tzn. pogorzelisko z ciał ludzkich (łac. ustor - palący trupy).
Kościoły
Na terenie miasta działalność duszpasterską prowadzą następujące kościoły:
Katolicyzm
Protestantyzm
- Kościół Ewangelicko-Augsburski
- Kościół Wolnych Chrześcijan
- Kościół Zielonoświątkowy
- Kościół Adwentystów Dnia Siódmego
Historia
Po raz pierwszy Ustroń wymieniony był w 1305 roku w księdze uposażeń biskupów wrocławskich. Pierwsi osadnicy założyli Ustroń Dolny (tereny w rejonie dzisiejszej stacji kolejowej Ustroń). W 2 poł. XVI w. zaczął powstawać Ustroń Górny (okolice dzisiejszego centrum), a jeszcze dalej w górę Wisły, "na Polance" (dziś Ustroń Polana), pierwszych 12 zagrodników odnotowano w 1607 r. Ustroń Dolny i część Górnego były od najdawniejszych czasów własnością szlachecką, a pierwszym znanym właścicielem był (na początku XVII w.) Marcin Kloch z rodu Korniczów. Pozostała część Górnego Ustronia stanowiła własność książęcą. Z czasem ustrońskie dobra szlacheckie uległy rozdrobnieniu, które starali się przejąć książęta cieszyńscy. Elżbieta Lukrecja w 1633 roku kupiła od Mikołaja Rudzkiego część Ustronia Górnego i Polankę, a w 1637 roku - część Ustronia Dolnego, należącą do Tschammera. Pozostałe ostatecznie w 1738 r. zostały wykupione przez księcia cieszyńskiego Franciszka Lotaryńskiego. Obie części Ustronia połączono w jedną wieś w 1839 r.
W 1621 r. w czasie wojny trzydziestoletniej Ustroń został spalony przez przebywające tu wojska neapolitańskie, walczące po stronie katolickiej Austrii. Uciekający przed grabieżami chłopi zaczęli osiedlać się coraz wyżej w górach i przestawiać się na gospodarkę hodowlaną. W 2 poł. XVII w. na okolicznych górach istniało już szereg gospodarstw pasterskich, opartych na wzorach wołoskich. W 1788 r. na Równicy, Orłowej i Czantorii 39 gospodarzy ustrońskich wypasało ok. 1500 owiec i kilkadziesiąt krów.
W II połowie XVIII wieku odkryto tu pokłady rudy żelaza, co doprowadziło do otwarcia w 1772 roku pierwszej huty w Księstwie Cieszyńskim. Od tej pory Ustroń rozwijał się jako ośrodek przemysłowy. Inwentarz z 1823 roku wymienia również browar, 4 młyny, tartak, cegielnię, piec wapienny i papiernię w Polanie. W 1783 roku powstała drewniana szkoła ewangelicka, nieco później także katolicka. W 1835 roku ewangelicy wybudowali murowaną szkołę. W XIX wieku odkryto też właściwości lecznicze wody, ogrzewanej bogatym w związki siarki żużlem wielkopiecowym. Przy dobrych warunkach klimatycznych spowodowało to popularyzację Ustronia jako miejscowości uzdrowiskowej. Po otwarciu nowej huty w pobliskim Trzyńcu, do której przeniesiono wiele wydziałów z Ustronia, ustrońskie hutnictwo zaczęło podupadać, a w 1897 roku całkowicie wygaszono ostatni wielki piec. Hutę przekształcono w średniej wielkości zakład przetwórstwa żelaza (kuźnię), która funkcjonuje do dziś. Od tej pory Ustroń rozwijał się wyłącznie jako miejscowość uzdrowiskowa i wypoczynkowa. Prawa miejskie otrzymał w 1956, a w skład miasta weszły później wsie dawnej gminy Ustroń: w 1974 r. Nierodzim, a w 1975 - Hermanice i Lipowiec. Od lat 60. XX w. nastąpił gwałtowny rozwój Ustronia. Zbudowano wiele ośrodków wypoczynkowych i leczniczych oraz pełną infrastrukturę turystyczną, łącznie z dwupasmową drogą do Katowic i regulacją rzeki Wisły do celów wypoczynkowych. Dzięki temu Ustroń jest dziś jednym z najważniejszych ośrodków turystyczno-wypoczynkowych w Beskidzie Śląskim, a jako jedyny posiada status uzdrowiska.
Ustroń to miejsce, które posiada doskonałe warunki do wypoczynku, uprawiania górskiej turystyki pieszej, narciarskiej, rowerowej oraz innych sportów. Miasto jest pięknie położone wśród malowniczych zboczy. Różnica wzniesień wynosi ponad 500 metrów pomiędzy centrum miasta w dolinie Wisły, a Czantorią Wielką i Równicą. Warto zwrócić uwagę na zabytkowy kościół katolicki z 1787 roku z murowaną wieżą z 1835 roku (początkowo wieża była drewniana) i kościół ewangelicki z 1835.
Na otaczające Ustroń góry prowadzi wiele znakowanych szlaków turystycznych. Zaczyna się tu m. in. znakowany kolorem czerwonym 
Główny Szlak Beskidzki biegnący z centrum Ustronia na Równicę, a następnie schodzący do Ustronia Polany i wspinający się na Czantorię.
Od kilku lat w Ustroniu funkcjonuje Młodzieżowa Rada Miasta.
Sąsiednie gminy
Brenna, Goleszów, Skoczów, Wisła. Gmina sąsiaduje z Republiką Czeską.
Znani ludzie związani z Ustroniem
- Edward Gierek - polski polityk, I sekretarz KC PZPR w latach 1970-1980
- Adam Makowicz - pianista jazzowy
- Adrian Sikora - piłkarz
- Jan Szczepański - socjolog
Galeria
 Muzeum Ustrońskie |
 Widok na miasto z Równicy |
 Widok na osiedle Zawodzie z Czantorii |
 Uzdrowiskowa dzielnica Zawodzie na stokach Równicy |
Zobacz też
- Równica
- Wielka Czantoria
- Związek Miast Polskich
- Śląsk Cieszyński
- Synagoga w Ustroniu
- Kościół św. Anny w Ustroniu
- Kościół św. Klemensa w Ustroniu
- Muzeum Ustrońskie im. Jana Jarockiego
Bibliografia
- Popiołek F., Historia osadnictwa w Beskidzie Śląskim, Katowice 1939, s. 221-228;
- Panic I., Wybór źródeł do dziejów Ustronia, tom 1, Cieszyn - Ustroń 1996;
- Wantuła J., Karty z dziejów ludu Śląska Cieszyńskiego, Warszawa 1954, s. 165 - 230;
Linki zewnętrzne
- Oficjalna strona Miasta Ustroń
- Mapy: Autopilot • Google Maps • Szukacz • Targeo • Zumi
- Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi
Miasta: Cieszyn • Skoczów • Strumień • Ustroń • Wisła
Gminy miejskie: Cieszyn • Ustroń • Wisła
Gminy miejsko-wiejskie: Skoczów • Strumień
Gminy wiejskie: Brenna • Chybie • Dębowiec • Goleszów • Hażlach • Istebna • Zebrzydowice
Andrychów • Bielsko-Biała • Chełmek • Cieszyn • Kalwaria Zebrzydowska • Kęty • Maków Podhalański • Oświęcim • Skoczów • Strumień • Sucha Beskidzka • Szczyrk • Ustroń • Wadowice • Wilamowice • Wisła • Zator • Żywiec
