Wolna encyklopedia
Václav Matěj Kramerius (ur. 9 lutego 1753 w Klatovy, zm. 22 marca 1808 w Pradze) był czeskim pisarzem i wydawcą.
Uczył się w jezuickim gimnazjum w Klatovech, później studiował filozofię w Pradze, a w latach 1778-1780 prawo. W czasie studiów za pośrednictwem Josefa Dobrovského został zatrudniony u Jana z Neuberku do katalogowania jego książek. Przy tej okazji zdobył dla Neuberka opisy starych rękopisów. Rozwinął swój własny styl pracy ze staroczeskimi dziełami i wprowadzał korekty do wielu dzieł myślicieli czeskiego Oświecenia. Prawdopodobnie praca ta zainicjowała jego wydawniczą działalność, a zdobyte umiejętności przydały się później.
Krótko pracował jako nauczyciel języka czeskiego, a w roku 1786 rozpoczął pracę dla Schönfeldské císařské královské poštovní Nowiny – cesarsko królewskiej gazety pocztowej, dzięki której zdobył doświadczenie i popularność. 1 lipca 1789 roku zaczął wydawać własną gazetę pod nazwą Pražské poštovské noviny (Praska pocztowa gazeta), która w 1791 roku została przemianowany na Krameriusovy c.k. vlastenecké Nowiny (Krameriusowa cesarsko królewska patriotyczna gazeta). Gazeta stała się bardzo popularna i Kramerius zaczął w niej wydawać różne drobne utwory. W 1795 roku kupił drukarnię i w ten sposób zyskał bazę potrzebną do efektywnego rozwoju wydawniczego przedsiębiorstwa.
W wydawnictwie nazwanym Česká expedice (Czeskie wydawnictwo) wyszła większość czeskich książek tamtego okresu. Według Kramériusa otwarcie wydawnictwa umożliwiło wydawanie książek po czesku, co przyczyniło się do odkrycia i odrodzenia języka czeskiego.
Krąg potencjalnych odbiorców wydawnictwa był bardzo ograniczony. Kierownictwo musiało wykazać się zręcznością i ogromnym zapałem do interesu, aby wydawnictwo utrzymało się na rynku. Po śmierci założyciela przejął je syn – Václav Rodomil Kramerius, lecz ze względu na trudną sytuację, prawdopodobnie finansową, firma upadła.
Nazwisko Kramérius jest wciąż żywe w czeskiej świadomości historycznej, np. Biblioteka Narodowa Republiki Czeskiej nazwała swój projekt digitalizacji periodyku Kramerius, a Česká expedice ożyła na krótko w nazwie praskiego wydawnictwa z lat 90. XX wieku.
Twórczość
- Nový kalendář tolerancí – kalendarz wydawany jako dodatek wieści, obejmował kościelne święta tak katolickie, jak również ewangelickie. Obejmował również przegląd całorocznych wydarzeń, rady rolnicze, itp.
Wychodził od roku 1787 do roku 1798.
- Noví čeští zpěvové pro krásné pohlaví ženské – zbiór wierszy, niektóre wiersze są przekładami, inne są autorskimi utworami.
- Laudonův život a jeho hrdinští činové
- Vypsání ukrutné smrti Marie Antonie, královny francouzské
- Zrcadlo šlechetnosti
- Mravové šlechetných dítek
- Cvičení dítek jednoho každého stavu, item příkladové a básně dítkám k dobrému naučení
Rycerski utwór – utwor ten był popularny i przyczynił się do rozpowszechnienia języka czeskiego – jego wartość literacka była niewielka, ale przyniósł wydawnictwu znaczne zyski.
- Čarodějnice Megera
- Rozličné povídačky k poučení a obveselení
Źródła opisu
- czeska wikipedia
- niemieckojęzyczna wikipedia