Wolna encyklopedia
Współrzędne: 49°53' N 19°30' E
| Wadowice | |||
|
|||
| Województwo | małopolskie | ||
| Powiat | wadowicki | ||
| Gmina - rodzaj |
Wadowice miejsko-wiejska |
||
| Prawa miejskie | 1430 | ||
| Burmistrz | Ewa Filipiak | ||
| Powierzchnia | 10,54 [1] km² | ||
| Położenie | 49° 53' N 19° 30' E |
||
| Wysokość | 250-318 m n.p.m. | ||
| Ludność (2007) • liczba ludności • gęstość |
19 154 [1] 1817 [1] os./km² |
||
| Strefa numeracyjna (do 2005) |
33 | ||
| Kod pocztowy | 34-100 | ||
| Tablice rejestracyjne | KWA | ||
Położenie na mapie Polski  Wadowice
|
|||
| TERC10 (TERYT) |
2121618094 | ||
| Miasta partnerskie |  Carpineto Romano Kecskemét Marktl am Inn Pietrelcina San Giovanni Rotondo |
||
|
Urząd miejski3
pl. Jana Pawła II 23 34-100 Wadowicetel. 33 873-18-11; faks 33 873-18-15 (e-mail) |
|||
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons |
|||
 Wiadomości w Wikinews |
|||
| Strona internetowa miasta | |||
Wadowice – miasto w województwie małopolskim, w powiecie wadowickim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Wadowice.
Miasto położone na Pogórzu Śląskim nad rzeką Skawą. Stolica powiatu wadowickiego, leżąca wzdłuż trasy międzynarodowej biegnącej z Krakowa (oddalony o 50 km) przez Cieszyn do Brna (droga krajowa nr 52) oraz linii kolejowej Kraków – Bielsko-Biała.
Spis treści |
Kalendarium
- w 1327 pierwsza wzmianka pisemna o "Wadowicach" w akcie hołdu lennego złożonego królowi czeskiemu Janowi Luksemburskiemu przez księcia oświęcimskiego Jana I Scholastyka
- w 1430 miejscowość otrzymała prawa miejskie od księcia oświęcimskiego Kazimierza I
- w latach 1482-1493 miasto pod rządami Władysława z rodu Piastów
- XVI wiek – Wadowice ośrodkiem rzemiosła i kupiectwa
- w 1802 gmina miejska wykupuje prawa dominialne i staje sie wolnym miastem
- w 1819 Wadowice stały się rozległym cyrkułem wadowickim, obejmującym 3380 km², 10 miast, 2 osady targowe i 340 wsi z ludnością liczącą 350 tys. osób. Pierwszym naczelnikiem odwodu wadowickiego był Ludwik de Sertes, a miasto liczyło wówczas 2500 mieszkańców
- w latach 1867-1975 miasto było siedzibą powiatu
- 18 maja 1920 w domu przy Kościelnej 7 urodził się Karol Wojtyła, późniejszy papież Jan Paweł II. Odwiedził on Wadowice jako papież trzykrotnie w latach 1979, 1991 i 1999
- w latach 1939-1945 pod okupacją niemiecką. Administracyjnie Wadowice zostały włączone do Rzeszy. W okresie tym obowiązywała nazwa Wadowitz. Planowane wprowadzenie starej (pochodzącej z okresu lokacji miasta) nazwy Frauenstadt nie doszło do skutku.
- w latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. bielskiego
- 27 maja 2006 miasto odwiedził papież Benedykt XVI
Historia (wycinek)
Podczas rządów księcia Kazimierza, w 1430 wielki pożar doszczętnie strawił Wadowice. Aby szybko odbudować miasto książę oświęcimski Kazimierz na mocy przywileju z dnia 10 listopada 1430 nadał Wadowicom prawo chełmińskie (łac. ius Culmense).
Nadanie Wadowicom prawa chełmińskiego było ewenementem, gdyż prawo to stosowano zwłaszcza w Prusach i na Pomorzu. Prawdopodobnie książę Kazimierz chciał pobudzić aktywność wadowiczan i nadał im prawo, które bardziej było elastyczne od prawa magdeburskiego (łac. ius municipale magdeburgense) i prawa średzkiego (łac. ius novi fori). Przywilej książęcy zapewniał mieszkańcom Wadowic znaczne korzyści, np. zostali oni zwolnieni od wszelkich powinności na rzecz księcia przez okres lat sześciu. Ponadto uzyskali zezwolenie na swobodny wyrąb drewna w lasach książęcych i połów w środy i piątki ryb w Skawie. Wadowiczanie uzyskali również prawo do wolnego targu wraz z prawem jednej mili, tj. swobodnym i wyłącznym prawem prowadzenia określonej działalności gospodarczej w promieniu jednej mili od miasta. W przywileju z 1430 r. prawo to otrzymali krawcy, szewcy i sukiennicy oraz karczmarze i piwowarzy.
Aktywność gospodarcza mieszkańców Wadowic została pobudzona, co doprowadziło do szybkiego odbudowania miasta.
Ta sekcja jest zalążkiem. Jeśli możesz, rozbuduj ją.
Znane osobistości związane z Wadowicami
- Jan Paweł II (Karol Wojtyła) – papież
- Wincenty Bałys – rzeźbiarz i dramaturg
- Jan Nepomucen Bizański – artysta malarz, profesor Szkoły Sztuk Pięknych w Krakowie
- Marta Bizoń – aktorka teatralna i filmowa
- Godwin Brumowski – as lotnictwa Austro-Węgier
- Janina Brzostowska (Dorozińska) – poetka, tłumaczka
- Walerian Czuma – generał
- Józef Guzdek – polski duchowny katolicki, biskup
- Rafał Kalinowski – święty, karmelita, powstaniec, pedagog, kapłan
- Mieczysław Kotlarczyk – polonista, twórca Teatru Rapsodycznego
- Zdzisław Mączeński – słynny architekt działający w Warszawie
- Franciszek Mączyński – słynny architekt działający w Krakowie
- Andrzej Pawłowski – artysta projektant, rzeźbiarz, fotografik
- Ada Sari – śpiewaczka operowa, aktorka
- Franciszek Suknarowski – malarz, rzeźbiarz
- Marcin Wadowita – uczony, wicekanclerz i dziekan wydziału teologii Akademii Krakowskiej
- Emil Zegadłowicz – poeta, twórca grupy literackiej Czartak
- Maciej Zembaty – poeta, muzyk
Zabytki
- Kościół parafialny – Bazylika Mniejsza Ofiarowania NMP, z XVIII w., prezbiterium z XV w.
- Dom przy Kościelnej 4 – jeden z najstarszych budynków w mieście (przełom XVIII i XIX w. obecnie Muzeum Miejskie)
- Dom Rodzinny Ojca Świętego Jana Pawła II – muzeum biograficzne papieża Jana Pawła II mieszczące się w jego domu rodzinnym
- Klasztor Ojców Karmelitów Bosych i Sanktuarium św. Józefa "Na Górce" z 1899 r.
- Klasycystyczny dwór "Mikołaj" (nazwany tak na cześć wójta Mikołaja Komorowskiego) z XIX w.
- Plac Jana Pawła II z domami klasycystycznymi z XIX w.
Sport i rekreacja
Kluby sportowe
- MKS SKAWA "Wadowice" – piłka nożna, koszykówka, siatkówka
- KS Aquila – kolarstwo
- PUKS Karol Wadowice
Obiekty sportowe
- Stadion im. 650-lecia Wadowic (MKS SKAWA), ul. Błonie 2
- Kryta pływalnia "Delfin"
- WDW Podhalanin (jazda konna)
Imprezy i zawody cykliczne
- Dni Wadowic
- Bieg Powsinogi http://www.grafkom.pl/powsinoga/
Drogi krajowe
Droga 28 Zator – Wadowice – Nowy Sącz – Gorlice – Biecz – Jasło – Krosno – Sanok – Medyka
Droga 52 Głogoczów – Wadowice – Andrychów – Kęty – Bielsko-Biała
Przypisy
Zobacz też
- miasta w Polsce
- gmina Wadowice
- Parafia Ofiarowania NMP w Wadowicach
- Parafia św. Piotra Apostoła w Wadowicach
- Kościół św. Piotra Apostoła w Wadowicach
- Collegium Marianum w Wadowicach
- Synagoga w Wadowicach
- Zespół Szkół Ogólnokształcących w Wadowicach
- Wadowice (stacja kolejowa)
Linki zewnętrzne
- Mapy: Autopilot • Google Maps • Szukacz • Targeo • Zumi
- Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi
- Wadowice w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich
Miasta: Andrychów • Kalwaria Zebrzydowska • Wadowice
Gminy miejsko-wiejskie: Andrychów • Kalwaria Zebrzydowska • Wadowice
Gminy wiejskie: Brzeźnica • Lanckorona • Mucharz • Spytkowice • Stryszów • Tomice • Wieprz
|
||||||||||
Andrychów • Bielsko-Biała • Chełmek • Cieszyn • Kalwaria Zebrzydowska • Kęty • Maków Podhalański • Oświęcim • Skoczów • Strumień • Sucha Beskidzka • Szczyrk • Ustroń • Wadowice • Wilamowice • Wisła • Zator • Żywiec