Wolna encyklopedia

Współrzędne: 52°13'43.63" N 21°0'11.9" EGeografia

Warszawa Centralna

Warszawa Centralna
Dane podstawowe
Liczba peronów 4+3(W-wa Śródmieście)+1(Metro)+1(WKD)
Liczba krawędzi peronowych 8+5+2+1
Kasy czynne
Oznaczenie Kurs'90 242
Przejście nadziemne czynne
Przejście podziemne czynne
Historia
Data budowy 1975
Linie przechodzące przez stację
Linia 1 Warszawa Centralna - Katowice
Linia 2 Warszawa Centralna - Terespol
Położenie
Miejscowość Warszawa

Położenie stacji na mapie Warszawy
strona kolej.one.pl
Galeria zdjęć na Wikimedia Commons
Perony dworca, część środkowa
Hala główna dworca
Widok budynku dworca od strony zachodniej. Z lewej widoczny fragment "Złotych Tarasów"
Końcowa (wschodnia) cześć peronu 4, w tle widoczne wejście do przejścia podziemnego na Dworzec Warszawa Śródmieście

Warszawa Centralna – największy i najważniejszy dworzec kolejowy w Warszawie. Znajduje się w Śródmieściu, przy al. Jerozolimskich 54, u zbiegu z al. Jana Pawła II, nad tunelem średnicowym, łączącym dworzec z sąsiednimi stacjami Warszawa Wschodnia i Warszawa Zachodnia. Wg kategoryzacji PKP, dworzec ma kategorię najwyższą, A.

Spis treści

Dane ogólne

Dworzec stanowi centralny punkt warszawskiej linii średnicowej. Połączony jest przejściami podziemnymi z dwiema stacjami o znaczeniu lokalnym: dworcem Warszawa Śródmieście obsługującym pociągi podmiejskie i miejskie spółek Koleje Mazowieckie i Szybka Kolej Miejska oraz dworcem Warszawa Śródmieście WKD, stanowiącym końcowy przystanek Warszawskiej Kolei Dojazdowej.

Tuż obok Dworca Centralnego powstał w 2007 kompleks Złote Tarasy, którego najwyższa część góruje nad budynkiem dworca.

Miejsce to stanowi również jeden z najważniejszych punktów na mapie warszawskiej komunikacji miejskiej. Zespół przystankowy "Dw. Centralny" obejmuje m.in. 4 przystanki tramwajowe oraz 16 autobusowych zlokalizowanych ze wszystkich stron dworca, zwłaszcza od strony kompleksu "Złote Tarasy", PKiN oraz hotelu Marriott. Aktualna informacja szczegółowa rozmieszczenia przystanków zawarta jest na stronie ZTM.

Historia

Do 1944 najważniejszym dworcem Warszawy był Dworzec Główny, który został zniszczony przez Niemców po powstaniu warszawskim. Lokalizacja nowego centralnego dworca kolejowego dla stolicy w obecnym miejscu została wyznaczona przez Biuro Odbudowy Stolicy już w 1946. Przez kolejne ćwierćwiecze powstało kilka koncepcji układu i budynku dworca - wszystkie autorstwa architekta Arseniusza Romanowicza - jednak na przeszkodzie ich realizacji bezustannie stawały względy finansowe, zaś funkcję tymczasowego dworca pełniła Warszawa Główna Osobowa. Na wyznaczonym miejscu wybudowano w latach 1952-1954 tymczasowy dworzec dla pociągów podmiejskich, usytuowany w wykopie i obsługiwany przez drewniane pawilony zaadaptowane z dawnych kas wyścigów konnych. Funkcjonował on do czasu otwarcia dworca Warszawa Śródmieście w 1963, a następnie miał zostać wyburzony. Z braku alternatywy ponownie otwarto go jednak po wybudowaniu drugiej pary torów na warszawskiej linii średnicowej, tym razem w celu obsługi pociągów dalekobieżnych przejeżdżających przez centrum miasta.

Czas prowizorki skończył się w 1972, kiedy to na fali propagandy sukcesu podjęto w końcu decyzję o budowie nowoczesnego dworca dalekobieżnego. Ukończono go 5 grudnia 1975 i wkrótce potem przejął on obsługę większości pociągów dalekobieżnych w Warszawskim Węźle Kolejowym[1][2][3]. Powstał wg projektu Arseniusza Romanowicza przy współpracy Piotra Szymaniaka, przy czym w trakcie budowy projekt był wielokrotnie zmieniany, co odbiło się nie tylko na jakości robót, ale także na funkcjonalności dworca. Zrezygnowano m.in. z betonowych estakad dla pieszych prowadzących do pobliskich wieżowców Hotel Marriott i Oxford Tower. Budowę prowadzono błyskawicznie w związku z planowaną wizytą Leonida Breżniewa. Budynek nie miał odbioru technicznego przed oficjalnym otwarciem, z powodu decyzji ówczesnego Komitetu Centralnego PZPR, i praktycznie przez następne kilkanaście lat był nieustannie remontowany.

Jak na swoje czasy i dotychczasowy kształt warszawskich dworców, budynek miał duże walory funkcjonalne i estetyczne, choć nadawane mu przez ówczesną propagandę miano "najnowocześniejszego dworca w Europie" było mocno na wyrost. Dworzec posiada cztery perony znajdujące się pod ziemią, o długości 400 metrów każdy. Główna hala dworcowa wykonana jest ze stali i szkła, a jej nowatorska konstrukcja zyskała sobie uznanie w oczach ówczesnych architektów. Potężny postmodernistyczny dach do dzisiaj zaskakuje swoimi futurystycznymi kształtami i stosunkowo dobrym stanem kontrastując ze zdewastowaną resztą budynku oraz ponurymi peronami. Podczas budowy stropy, drzwi automatyczne i elewacje z blachy sprowadzono ze Szwajcarii, schody ruchome z Paryża i Brukseli zaś elektroniczne zegary z Włoch. Budynek krytykowany jest przez wielu za swą "forteczność" i związane z tym wszelkie niedogodności komunikacyjne.

Pomimo zewnętrznej lekkości dachu wnętrze Dworca Centralnego kryje w sobie znaczne utrudnienia komunikacyjne dla pasażerów. Różnica kondygnacji wynosi aż 2 piętra z hali głównej na perony. Podstawą komunikacji są wielkie schody. Schody ruchome oraz ruchome chodniki są wąskie i często wyłączane z powodów technicznych oraz oszczędnościowych. Jedyna winda (towarowa) jest dostępna tylko dla pracowników PKP. Architekt nie pomyślał o niepełnosprawnych. Od niedawna mają oni do dyspozycji jedną, wadliwą elektryczną platformę uruchamianą na syrenę, która ma przywołać pracownika dworca. Perony są nierównomiernie oświetlone na niebiesko a miejscami ukryte w mroku. Barwy większości materiałów we wnętrzach nie odbijają światła. Zaletą stacji jest komisariat Policji wraz z centrum monitoringu. Dworzec, obecnie zaniedbany tak jak wszystkie dworce kolejowe w Warszawie, stanowi kuriozum dla turystów z Europy zachodniej. Władze Warszawy rozważają możliwość modernizacji (projekt architekta Bogdana Polaka),[4] [5] budowy w tym miejscu nowego dworca. Modernizacja Dworca Centralnego zostanie rozpoczęta nie wcześniej niż w 2012. Wynika to z planów PKP dot. modernizowania w pierwszej kolejności innych przystanków i dworców kolejowych w tym stacji Warszawa Zachodnia i Warszawa Wschodnia (aktualnie zdewastowanej, w złym stanie technicznym). Remont generalny ma zostać wykonany przy okazji modernizacji drugiej części tunelu średnicowego, zaplanowanej na 2009.[6]

Ranking dworców

W rankingu przeprowadzonym podczas wakacji 2008 przez Gazetę Wyborczą[7][8] Dworzec Centralny uznano za jeden z najgorszych (czwarte miejsce od końca) wśród 23 dworców największych polskich miast. Na negatywną ocenę wpłynęły: funkcjonowanie kas dworcowych (kolejki), niemiła obsługa, zła informacja (szczególnie dla turystów obcojęzycznych), fatalne oznakowanie przejść podziemnych dworca, brak oznakowania dojść do czynnych toalet w nocy, obecność tolerowanych tu przez Straż Ochrony Kolei i policję bezdomnych (fotografowanych przez turystów z zagranicy!), słabe poczucia bezpieczeństwa (mimo komisariatu kolejowego), wszechobecny brud i nieprzyjemne zapachy.

W październiku 2008 Najwyższa Izba Kontroli po kontroli przeprowadzonej na 223 dworcach kolejowych w Polsce stwierdziła, że Dworzec Centralny jest jednym z najgorszych pod względem stanu technicznego. Działania zarządcy dworca nie zapewniają pasażerom wystarczającego bezpieczeństwa oraz czystości i porządku, zwrócono uwagę m.in. na obecność bezdomnych[9].

Dworzec w filmie i sztuce teatralnej

Podczas budowy

Ciekawostki związane z pierwszym okresem funkcjonowania dworca

 Ta sekcja może zawierać listę informacji trywialnych, plotkarskich i tym samym niepotrzebnych w artykule encyklopedycznym. Staraj się integrować ciekawostki z główną treścią artykułu. Jeśli "nie pasują" do treści – to czy na pewno są w artykule potrzebne? Po oczyszczeniu tej sekcji możesz usunąć szablon. Potrzebę wpisania ciekawostek możesz omówić w dyskusji artykułu.
Sklepy w miejscu dawnej lokalizacji fontanny w przejściu podziemnym prowadzącym do dworca

Przyszłość

Zobacz też

   
commons:Category:Warsaw Central station
Zobacz galerię na Wikimedia Commons:
Warszawa Centralna

Linki zewnętrzne

Przypisy

  1. ↑ Fotografia nowego dworca zimą 1975. (Public domain), [1].
  2. ↑ Fotografia wejścia do nowego dworca zimą 1975. (Public domain), [2].
  3. ↑ Fotografia barwna Dworca Centralnego w dniu uroczystego otwarcia, [3].
  4. ↑ Projekt modernizacji dworca Warszawa Centralna architekta Bogdana Polaka, zmodernizowana fasada: [4].
  5. ↑ Projekt modernizacji dworca Warszawa Centralna architekta Bogdana Polaka, wnętrze: [5].
  6. ↑ Krzysztof Śmietana, Centralny remont na Euro. Gazeta Wyborcza - Stołeczna, środa 23 maja 2007
  7. ↑ Małgorzata Goślińska, Tomasz Haładyj, Warszawskie dworce dołujące. Gazeta Wyborcza-Stołeczna, 21.08.2008
  8. ↑ Dariusz Bartoszewicz, Centralna kaszana PKP. Gazeta Wyborcza-Stołeczna, 22.08.2008
  9. ↑ [6]
  10. ↑ Sławomir Ślubowski, Budujemy nowy Centralny. Dziennik Polska-Europa-Świat 17.09.2008
  11. ↑ Strona PKP
Warszawa Centralna
Linia 1 Warszawa Centralna - Katowice
odległość: 3,082 km
Linia 2 Warszawa Centralna - Terespol
odległość: 3,908 km
Warszawski węzeł kolejowy
Przystanki i stacje kolejowe w Warszawie

Główne dworce:  W-wa Centralna • W-wa Zachodnia • W-wa Wschodnia • W-wa Gdańska • W-wa Wileńska

Kolej Obwodowa:  W-wa Wola • W-wa Kasprzaka • W-wa Koło • W-wa Zoo     

Linia Średnicowa:  W-wa Ochota • W-wa Śródmieście • W-wa Powiśle • W-wa Stadion

WKD:  W-wa Śródmieście WKD • W-wa Ochota WKD • W-wa Zachodnia WKD • W-wa Reduta Ordona • W-wa Al. Jerozolimskie WKD • W-wa Raków • W-wa Salomea

Kolej Nadwiślańska:  W-wa Choszczówka • W-wa Płudy • W-wa Żerań • W-wa Toruńska • W-wa Praga • W-wa Olszynka Grochowska • W-wa Gocławek • W-wa Wawer • W-wa Anin • W-wa Międzylesie • W-wa Radość • W-wa Miedzeszyn • W-wa Falenica

Inne:  W-wa Gołąbki • W-wa Ursus • W-wa Ursus Płn. • W-wa Włochy • W-wa Aleje Jerozolimskie • W-wa Rakowiec • W-wa Żwirki i Wigury • W-wa Służewiec • W-wa Okęcie • W-wa Dawidy • W-wa Jeziorki • W-wa Rembertów • W-wa Wesoła • W-wa Wola Grzybowska

 
Źródło: „haslo,Warszawa_Centralna”