Wolna encyklopedia

Warszawa Wschodnia

Warszawa Wschodnia
Dane podstawowe
Liczba peronów 7 (5+2)
Liczba krawędzi peronowych 14
Kasy czynne
Przejście nadziemne brak
Przejście podziemne jest
Historia
Data budowy 1866
Poprzednie nazwy Dworzec Brzeski
Dworzec Terespolski
Warszawa Wschodnia Osobowa
Warschau Ost
Linie przechodzące przez stację
Linia 2. Warszawa Centralna – Terespol
Linia 7. Warszawa Wschodnia Osobowa – Dorohusk
Linia 9. Warszawa Wschodnia Osobowa – Gdańsk Główny
Linia 45. Warszawa Wschodnia Osobowa – Warszawa Grochów
Linia 448. Warszawa Zachodnia – Warszawa Rembertów
Linia 452. Warszawa Wschodnia Osobowa – Warszawa Grochów
Linia 902. Warszawa Wschodnia Osobowa – Warszawa Antoninów
Położenie

Położenie stacji na mapie Warszawy
Galeria zdjęć na Wikimedia Commons

Warszawa Wschodnia, właściwie Warszawa Wschodnia Osobowa – jeden z ważniejszych warszawskich dworców kolejowych, położony na warszawskiej linii średnicowej. Budynek dworca położony jest w dzielnicy Praga Północ między ulicami Kijowską a Lubelską, na zachodnim krańcu rozległych terenów stacji.

Pod względem ogólnej ilości odprawianych pociągów jest głównym dworcem Warszawy. Wszystkie pociągi zatrzymujące się na Dworcu Centralnym i Śródmieściu (dwóch dworcach o największej ilości pasażerów) zatrzymują się również na Dworcu Wschodnim (nie dzieje się tak na Dworcu Zachodnim).

Spis treści

Ruch kolejowy

Stacja przyjmuje i wyprawia pociągi dalekobieżne, kierowane przez Warszawę Centralną i Zachodnią na południe, zachód i północny zachód kraju (w tym pociągi na Śląsk przez CMK, a także międzynarodowe pociągi w kierunku Niemiec). Dla pociągów wyprawianych z Warszawy Zachodniej w kierunku wschodnim i północnym (m.in. do Gdyni, Lublina oraz w kierunku granicy z Białorusią), a także jest stacją przelotową dla pociągów przejeżdżających tranzytem przez Warszawę. Pociągi od strony Lublina jadące w kierunku Trójmiasta (Gdańska, Gdyni i Sopotu), zmieniają kierunek jazdy na Dworcu Wschodnim, nie przejeżdżając przez inne dworce warszawskie. Warszawa Wschodnia obsługuje także pociągi podmiejskie Kolei Mazowieckich i SKM Warszawa.

Ruch towarowy omija Dworzec Wschodni, jest bowiem prowadzony przez stację Warszawa Gdańska. Dotyczy to jednak tylko znajdującej się na krańcu linii średnicowej, pasażerskiej części stacji. Na wschód od niej położona jest duża stacja towarowa, pełniąca funkcje stacji rozrządowej pod nazwą Warszawa Wschodnia Towarowa (spotykana jest także nazwa Warszawa Wschodnia Rozrządowa).

Historia

Wmurowanie kamienia węgielnego pod budowę Dworca Terespolskiego, 18 maja 1866
Parowóz Friedriech Rembert przed Dworcem Terespolskim, 1866
Kamień pamiątkowy poświęcony sanitariuszkom poległym podczas bombardowań dworca we wrześniu 1939

Powstanie Dworca Wschodniego wiąże się z budową Kolei Warszawsko-Terespolskiej, w ramach której w roku 1866 oddano do użytku Dworzec Terespolski (zwany także Dworcem Brzeskim), położony mniej więcej w połowie drogi między obecnym dworcem a ul. Targową. Ten dworzec czołowy obsługiwał głównie pociągi w kierunku Brześcia i Lublina. Jako jeden z nielicznych warszawskich dworców uniknął w 1915 większych zniszczeń ze strony wycofujących się wojsk rosyjskich.

Podczas przebudowy Warszawskiego Węzła Kolejowego rozpoczętej w 1919 dworzec został przebudowany na czołowo-przelotowy i od 1933 stał się elementem warszawskiej linii średnicowej.

W pierwszych dniach września 1939 dworzec był wielokrotnie bombardowany, wielu ewakuujących się mieszkańców Warszawy zostało rannych. Pomoc niosły im warszawskie harcerki i uczennice, z których część zginęła 5 września w kolejnym bombardowaniu. Ich pamięci poświęcony jest głaz ustawiony naprzeciwko jednego z wejść do dworca od strony ul. Kijowskiej.

W 1944 dotychczasowy budynek uległ zniszczeniu. Po wojnie jego funkcje przejęły obiekty prowizoryczne, nazwane nieco na wyrost Dworcem Wschodnim.

Budynek stacji

Elementem całkowitej przebudowy tego rejonu Pragi po zakończeniu II wojny światowej była przebudowa i gruntowna modernizacja układu torowego stacji Warszawa Wschodnia. W jej ramach oddano do użytku w 1969 nowy budynek dworca oddalony od dotychczasowego o ok. 200 metrów w kierunku wschodnim, co wynikało z zamiaru poprowadzenia w tamtym rejonie alei Tysiąclecia – części planowanej obwodnicy śródmiejskiej Warszawy. W odległości ok. 100 metrów od obecnego gmachu dworcowego w kierunku ul. Targowej zachował się niewielki fragment skrzydła budynku dawnego Dworca Terespolskiego, obecnie zaadaptowany na punkt skupu złomu.

Zaprojektowany przez Arseniusza Romanowicza Dworzec Wschodni otrzymał formę dwubryłową, z głównym wejściem i zespołem handlowo-usługowym od strony północnej układu torowego oraz mniejszym terminalem do obsługi linii podmiejskich od strony południowej. Dworzec posiada siedem peronów typu wyspowego, numerowanych od strony głównego budynku przy ul. Kijowskiej. Perony od 1 do 4 obsługują ruch dalekobieżny, perony 6 i 7 przeznaczone są do obsługi ruchu podmiejskiego, zaś peron 5 jest uniwersalny. Perony są częściowo zadaszone i połączone trzema przejściami podziemnymi.

Przez kilka lat, aż do wybudowania Dworca Centralnego, Dworzec Wschodni był najnowocześniejszą i najbardziej reprezentacyjną budowlą tego typu w Warszawie, jednak wiele lat zaniedbania i braku remontów spowodowało, że obecnie znajduje się on w bardzo złym stanie. Projektant dworca już w połowie lat 70. alarmował, że oszczędności materiałowe do jakich został zmuszony przez władze podczas projektowania i budowy sprawiają, iż dworzec nadaje się do natychmiastowego remontu.

Ranking dworców

W rankingu przeprowadzonym podczas wakacji 2008 przez Gazetę Wyborczą[1][2] Dworzec Wschodni oceniono jako najgorszy spośród 23 dworców największych polskich miast (choć np. pod względem czystości i poczucia bezpieczeństwa jeszcze gorsze oceny otrzymał Dworzec Centralny). Zdaniem dziennikarzy działa tu zbyt mało kas biletowych, hol dworca jest zanieczyszczony przez gołębie, a wieczorem i nocą zaciemniony jak podczas nalotów w czasie wojny. Dworzec jest też zupełnie nieprzyjazny dla niepełnosprawnych. Źle oceniono estetykę dworca, toalety, poczekalnie i przechowalnie bagażu, stosunkowo dobrze - dostępność usług i połączenia komunikacyjne z miastem.

Również Najwyższa Izba Kontroli w październiku 2008 po kontroli przeprowadzonej na 223 dworcach kolejowych w Polsce stwierdziła, że Dworzec Wschodni jest jednym z najgorszych pod względem stanu technicznego. Uznano, że jest niedostosowany do obsługi osób niepełnosprawnych (bariery architektoniczne, zbyt wysokie pulpity kasowe, mało miejsca w toaletach) oraz że PKP nie zapewniają tu pasażerom wystarczającego bezpieczeństwa i pozwalają na stałe przebywanie na dworcu osób bezdomnych (w raporcie NIK znalazły się nawet zdjęcia kloszardów). Nie utrzymują też czystości w budynku dworca (w holu stale żerują gołębie) i terenach przyległych, a nawet stwarzają zagrożenie sanitarne (wskutek zamykania toalet)[3].

Plany budowy obwodnicy

Niewygodne oddalenie Dworca Wschodniego od ul. Targowej wynikało z planów budowy alei Tysiąclecia, mającej stanowić część obwodnicy śródmiejskiej Warszawy (wg obecnych założeń obwodnica będzie znajdowała się dalej na wschód).

Pamiątką po nich jest przedłużona i ślepa ul. Kijowska oraz zachowany pod peronami 6. i 7. dworca niedokończony tunel dla dwupasmowej ulicy wraz z linią tramwajową, której budowa (prawdopodobnie bez torowiska tramwajowego) była planowana na lata 2008-2011. Połączyć miała ulicę Grochowską z rondem Żaba.

Budowa nowego dworca

Panorama stacji od strony Wisły

PKP postanowiło wyburzenie dotychczasowego dworca i budowę całkiem nowego, połączonego z centrum handlowym. W tym celu w 2007 mają się rozpocząć prace architektoniczne. Do 2012 ma powstać nowy dworzec wybudowany przez prywatnego inwestora wybranego na drodze negocjacji[4].

Władze miasta opracowują miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego rejonu dworca. Projekt planu przewiduje m.in.:

Dworzec w filmie

W czasach swojej świetności dworzec kilkakrotnie "występował" w filmach fabularnych, m.in.

Dojazd

Przypisy

  1. ↑ Małgorzata Goślińska, Tomasz Haładyj, Warszawskie dworce dołujące. Gazeta Wyborcza-Stołeczna, 21.08.2008
  2. ↑ Krzysztof Śmietana, Witamy na Wschodnim - najgorszym polskim dworcu. Gazeta Wyborcza, 22.08.2008
  3. ↑ [1]
  4. ↑ Krzysztof Śmietana, Centralny remont na Euro. Gazeta Wyborcza – Stołeczna, środa 23 maja 2007

Linki zewnętrzne

Warszawa Wschodnia
Linia 2. Warszawa Centralna – Terespol
odległość: 3,908 km
Warszawa Centralna
odległość: 7,499 km
Linia 7. Warszawa Wschodnia-Dorohusk
odległość: 4.08 km
Linia 448. Warszawa Zachodnia – Warszawa Rembertów
odległość: 1,058 km
Warszawa Stadion
odległość: 7,499 km
Linia
Warszawski węzeł kolejowy
Przystanki i stacje kolejowe w Warszawie

Główne dworce:  W-wa Centralna • W-wa Zachodnia • W-wa Wschodnia • W-wa Gdańska • W-wa Wileńska

Kolej Obwodowa:  W-wa Wola • W-wa Kasprzaka • W-wa Koło • W-wa Zoo     

Linia Średnicowa:  W-wa Ochota • W-wa Śródmieście • W-wa Powiśle • W-wa Stadion

WKD:  W-wa Śródmieście WKD • W-wa Ochota WKD • W-wa Zachodnia WKD • W-wa Reduta Ordona • W-wa Al. Jerozolimskie WKD • W-wa Raków • W-wa Salomea

Kolej Nadwiślańska:  W-wa Choszczówka • W-wa Płudy • W-wa Żerań • W-wa Toruńska • W-wa Praga • W-wa Olszynka Grochowska • W-wa Gocławek • W-wa Wawer • W-wa Anin • W-wa Międzylesie • W-wa Radość • W-wa Miedzeszyn • W-wa Falenica

Inne:  W-wa Gołąbki • W-wa Ursus • W-wa Ursus Płn. • W-wa Włochy • W-wa Aleje Jerozolimskie • W-wa Rakowiec • W-wa Żwirki i Wigury • W-wa Służewiec • W-wa Okęcie • W-wa Dawidy • W-wa Jeziorki • W-wa Rembertów • W-wa Wesoła • W-wa Wola Grzybowska

 

Współrzędne: 52°15'06" N 21°03'08" EGeografia

Źródło: „haslo,Warszawa_Wschodnia_Osobowa”