Wolna encyklopedia

Witold Lutosławski

Urodzony 25 stycznia 1913
Warszawa
Zmarł 7 lutego 1994
Warszawa
Galeria w Wikimedia Commons
Kolekcja cytatów w Wikicytatach
Nagrobek Witolda Lutosławskiego na Cmentarzu Powązkowskim, Warszawa, 8 lipca 2006 r.

Witold Roman Lutosławski (ur. 25 stycznia 1913 w Warszawie, zm. 7 lutego 1994 w Warszawie), polski kompozytor współczesny i dyrygent, także pianista. Syn Józefa Lutosławskiego.

Spis treści

Historia życia

Pochodził z rodziny ziemiańskiej herbu Jelita mającej swą posiadłość w Drozdowie k. Łomży. Jego zainteresowanie muzyką miało swe korzenie w dzieciństwie i tradycji rodzinnego muzykowania. Komponował już w wieku 9 lat, a w roku 1922 napisał Preludium na fortepian. Później uczył się gry na skrzypcach i fortepianie oraz uczęszczał do Gimnazjum im. Stefana Batorego w Warszawie. W roku 1931 zdał maturę. W latach 1927–1928 i 1932–1937 uczęszczał do Konserwatorium Warszawskiego, studiując pianistykę oraz kompozycję, a na przełomie 1931–1933 oddawał się studiom matematycznym.

Na początku II wojny światowej walczył jako żołnierz przeciwko Niemcom, a potem, w czasie okupacji, grywał w warszawskich kawiarniach w duecie z Andrzejem Panufnikiem oraz koncertował z Eugenią Umińską, zbierając fundusze na pomoc ukrywającym się artystom, m.in. dla Władysława Szpilmana. Z Andrzejem Panufnikiem przygotował około 200 transkrypcji utworów znanych kompozytorów, m.in. opracowanie 24 kaprysu N. Paganiniego, zatytułowane Wariacje na temat Paganiniego. Prawie wszystkie kompozycje sprzed i z okresu wojny zaginęły.

Po wojnie komponował między innymi symfonie, koncerty i utwory dla dzieci. W latach sześćdziesiątych zaczął działać jako dyrygent i wykładowca – w kraju i za granicą. Udzielał się też w Związku Kompozytorów Polskich.

W latach 50. komponował również muzykę teatralną, radiową, jak również zwykłe piosenki (walce, fokstroty, tanga). W tej, wyraźnie zarobkowej działalności korzystał najpierw z pseudonimu Bardos, a później Derwid (gdy okazało się, że Bardos to także nazwisko węgierskiego kompozytora). Piosenki przez niego napisane wykonywali m.in. tacy artyści, jak: Olgierd Buczek, Mieczysław Fogg, Ludmiła Jakubczak, Kalina Jędrusik, Jerzy Michotek, Sława Przybylska, Hanna Rek, Irena Santor, Rena Rolska, Violetta Villas.

Jest twórcą oryginalnej techniki kompozytorskiej – aleatoryzmu kontrolowanego. W czasie największego rozkwitu awangardy Lutosławski nie zapominał, że nowość jest tą cechą utworu, która zużywa się najszybciej. Był jednym spośród nielicznych kompozytorów, którzy w latach pięćdziesiątych i sześćdziesiątych XX wieku nie zapomnieli o prawach rządzących percepcją muzyki.

Uznawany za najwybitniejszego – obok Chopina i Szymanowskiego – polskiego kompozytora wszech czasów. Został odznaczony najwyższymi orderami PRL i III RP: Orderem Budowniczych Polski Ludowej oraz Orderem Orła Białego. Laureat Polar Music Prize z roku 1993. Tytuły doktora honoris causa przyznały mu uniwersytety: Warszawski (1973), Mikołaja Kopernika w Toruniu (1980), Jagielloński (1984) oraz Akademia Muzyczna im. Fryderyka Chopina (1988). Zarówno Filharmonia Wrocławska, jak i Państwowa Szkoła Muzyczna I i II stopnia w Nysie oraz Państwowa Szkoła Muzyczna I i II stopnia w Stargardzie Szczecińskim, noszą jego imię.

Ważniejsze dzieła

Muzyka poważna

Piosenki

Genealogia

4. Franciszek Dionizy Lutosławski (1830-1891)      
    2. Józef Lutosławski(1881-1918)
5. Paulina ze Szczygielskich Lutosławska        
      1. Witold Lutosławski (1913-1994)
6. ?? Olszewski    
    3. Maria z Olszewskich Lutosławska    
7. ???      
 

Zobacz też

Linki zewnętrzne

Bibliografia


Polska muzyka poważna w II poł. XX w.

Kompozytorzy: ur. 1900-1918: Roman Palester • Grażyna Bacewicz • Witold Lutosławski • Andrzej Panufnik
ur. 1920-30: Kazimierz Serocki • Włodzimierz Kotoński • Witold Szalonek • Tadeusz Baird • Bogusław Schaeffer
ur. 1930-39: Wojciech Kilar • Henryk Mikołaj Górecki • Krzysztof Penderecki • Zygmunt Krauze
ur. 1940-1949: Marta Ptaszyńska • Krzysztof Meyer
ur. 1950-1959 Aleksander Lasoń • Eugeniusz Knapik • Paweł Szymański
ur. po 1960: Hanna Kulenty • Paweł Mykietyn

Wirtuozi: fortepianu: Artur Rubinstein • Krystian Zimerman • skrzypiec: Kaja Danczowska • Ida Haendel • Konstanty Andrzej Kulka • Henryk Szeryng • Wanda Wiłkomirska

Dyrygenci: Henryk Czyż • Jerzy Katlewicz • Kazimierz Kord • Jan Krenz • Andrzej Markowski • Jerzy Maksymiuk • Witold Rowicki • Jerzy Semkow • Stanisław Skrowaczewski • Stanisław Wisłocki • Antoni Wit • Bohdan Wodiczko

Śpiewacy: Jerzy Artysz • Zdzisława Donat • Andrzej Hiolski • Bernard Ładysz • Wiesław Ochman • Stefania Toczyska • Stefania Woytowicz• Teresa Żylis-Gara


Wydawnictwa: Nutowe: Polskie Wydawnictwo Muzyczne (PWM) • Płytowe: Polskie Nagrania Muza • Acte Préalable Czasopisma: Muzyka21 • Ruch Muzyczny • Res facta

<<Muzyka w I poł. XX wieku<< • >>?>>

 

Źródło: „haslo,Witold_Lutos%C5%82awski”