Wolna encyklopedia

Woda królewska niedługo po przygotowaniu

Woda królewska (łac. aqua regia) to mieszanina stężonych kwasów: kwasu chlorowodorowego i azotowego(V) w stosunku objętościowym 3 : 1. Bardzo silny utleniacz - rozpuszcza złoto, a także inne metale szlachetne takie, jak platyna, oraz inne odporne chemicznie (cyrkon, hafn, molibden). Odporne na jej działanie są rod, wolfram i tantal oraz ruten do temperatury 100°C.

Świeży roztwór jest bezbarwny, ale szybko przybiera kolor żółty. Jest silnie żrący. Dawniej używany w laboratoriach do czyszczenia szklanych naczyń z zanieczyszczeń organicznych i osadów metali.

Proces roztwarzania złota przez wodę królewską można podzielić na dwa etapy. Pierwszy to utlenienie atomów złota do jonów Au3 + przez silny utleniacz, jakim jest kwas azotowy(V):

Au + NO^{-}_{3} + 4 H^{+} \longrightarrow Au^{3+} + NO \uparrow + 2 H_2 O

Równowaga w tej reakcji jest przesunięta silnie w lewo (dlatego sam kwas azotowy(V) nie jest w stanie roztworzyć złota), ale powstałe jony złota są od razu wiązane z jonami Cl-, w wyniku czego powstają jony chlorozłocianowe AuCl^{-}_{4}

Au^{3+} + 4 Cl^{-} \longrightarrow Au Cl^{-}_{4}

Bardzo silnymi czynnikami utleniającymi w wodzie królewskiej są chlorek nitrozylu i chlor, powstałe w reakcji:

3 HCl + HNO_3 \longrightarrow NOCl + Cl_2 + 2 H_2 O

Jednakże należy zaznaczyć, że chlorek nitrozylu występuje w wodzie królewskiej w bardzo małych ilościach, a zasadnicze działanie mieszaniny polega na utlenianiu metalu przez kwas azotowy(V) i wiązaniu powstałych jonów w kompleksy chlorkowe, jak nadmieniono na początku.

Historia

Woda królewska została odkryta w IX wieku naszej ery przez arabsko-jemeńskiego alchemika Dżabira Ibn Hajjana. Jednym z powodów jej odkrycia byłą chęć uzyskania mitycznego kamienia filozoficznego.

W przeszłości była cenionym i chętnie używanym odczynnikiem alchemicznym. Przypisywano jej magiczne właściwości, które jakoby były niezbędne do rozpuszczania złota i srebra.

Zobacz też

Uwaga: Opisane substraty lub produkty są żrące, parzące i szkodliwe, a eksperymenty z nimi mogą skończyć się poważnymi uszkodzeniami lub poparzeniami ciała, a w skrajnych przypadkach nawet śmiercią!
Źródło: „haslo,Woda_kr%C3%B3lewska”