Wolna encyklopedia

Ks. prof. dr Woldemar Gastpary (ur. 12 lipca 1908 w Henrykowie koło Zduńskiej Woli, zm. 22 grudnia 1984 w Warszawie) - duchowny Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP, w latach 1965-1981 rektor Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie.

W latach 1927-1932 studiował teologię ewangelicką na Uniwersytecie Warszawskim, który ukończył jako kandydat teologii; w 1932 został ordynowany. Do wybuchu II wojny światowej pracował jako wikariusz i prefekt w Tomaszowie Mazowieckim. W 1939 r. obronił na Uniwersytecie Warszawskim doktorat z teologii. W 1940 r. aresztowany przez hitlerowców, był więziony w Piotrkowie Trybunalskim, Oranienburgu i Dachau do 1945 r.

Po wojnie administrował parafiami w Tomaszowie, Rawie Mazowieckiej, od 1949 r. w Piotrkowie i Radomsku. W latach 1950-1954 był seniorem diecezji łódzkiej, od 1951 r. proboszczem w Tomaszowie, w latach 1957-1965 proboszczem parafii Św. Mateusza w Łodzi i seniorem diecezji warszawskiej. W 1957 r. został wybrany prezesem Synodu Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Polsce.

Niezależnie od pracy duszpasterskiej zajmował się badaniami historycznymi z dziejów polskiego protestantyzmu. W 1949 r. został adiunktem na Wydziale Teologii Ewangelickiej Uniwersytetu Warszawskiego (od 1953 r. Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej), w 1955 r. zastępcą profesora, a w 1957 r. docentem. Był wieloletnim rektorem Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej (w latach 1965-1981). W 1966 r. został profesorem nadzwyczajnym, w 1967 r. kierownikiem Katedry Teologii Historycznej, a w 1972 r. profesorem zwyczajnym. Wchodził w skład prezydium Polskiej Rady Ekumenicznej, współpracował z Komisją Mieszaną Polskiej Rady Ekumenicznej i Kościoła Ewangelickiego w Niemczech.

Ogłosił ponad 150 prac, w tym kilka monograficznych oraz skryptów akademickich. Współpracował z wydawaną przez Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Encyklopedią katolicką. W 1979 r. uzyskał doktorat honorowy uniwersytetu Humboldtów w Berlinie.

Najważniejsze publikacje

• Sprawa toruńska 1724, Warszawa 1969.
• Biskup Bursche i sprawa polska, Warszawa 1972.
• Historia protestantyzmu w Polsce od połowy XVIII wieku do I wojny światowej, Warszawa 1977.
• Protestantyzm w Polsce w dobie dwóch wojen światowych (2 części), Warszawa 1978, 1981.

Źródła

• Narzyński J., Woldemar Gastpary, w: Encyklopedia katolicka, tom V, Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, Lublin 1989.
• Szturc J., Ewangelicy w Polsce. Słownik biograficzny XVI-XX wieku, "Augustana", Bielsko-Biała 1998, s. 82.