Wolna encyklopedia

ZAM 41 - pierwszy polski komputer do przetwarzania danych zaprojektowany w Instytucie Maszyn Matematycznych w Warszawie, a produkowane przez Zakład Doświadczalny Instytutu.

Był jedynym produkowanym seryjnie modelem rodziny komputerów do przetwarzania danych opracowanym przez IMM na polecenie rządu z roku 1961. Prace nad pozostałymi: minikomputerem ZAM-11 i największym ZAM-51 nie zostały ukończone. Wykonano jedynie 2 lub 3 maszyny prototypowe ZAM-21.

Komputer często umieszczano w dwóch albo trzech pomieszczeniach rozdzielonych przeszklonymi ściankami. Wydzielano pomieszczenie dla wymagających stałej temperatury i wyższej czystości pamięci taśmowych. W oddzielnym pomieszczeniu umieszczona była bardzo hałaśliwa drukarka wierszowa.

Z przodu po lewej: drukarka wierszowa
pod ścianą: jednostka centralna z pamięcią bębnową
za szybami: jednostki pamięci taśmowej PT-2
na środku biurko z modułów od lewej:
czytnik taśmy dziurkowanej
dwa perforatory taśmy dziurkowanej
dalekopis jako monitor
nad biurkiem pulpit

Dane

• rodzina: ZAM
• typ: komputer II generacji zbudowany na selekcjonowanych, germanowych tranzystorach stopowych ("seledynowych") rodziny TG, wersji produkowanych w Tewie tranzystorów TG1^[1]).
• organizacja:
  • słowo długości 24 bity podzielone na 4 znaki
  • zestaw znaków nie zawierał małych liter
  • programowy zmienny przecinek realizowany przez ekstrakody (brak rozkazów zmiennoprzecinkowych realizowanych sprzętowo)
• prędkość:
  • pond 30 000 rozkazów stałoprzecinkowych na sekundę
  • cykl odczytu pamięci operacyjnej: 6 (10) µs^[2]
  • czas dostępu: 3,5 (6) µs ^[2]
• pamięć operacyjna:
  • ferrytowa 24 bitowa + bit parzystości
  • od 8 do 32 kilosłów (1-4 modułów po 8 kilosłów)
• wyprodukowano łącznie: 16 szt.

Urządzenia we-wy

• monitor - dalekopis
• czytnik taśmy pięciokanałowej
• perforator taśmy pięciokanałowej
• czytnik kart dziurkowanych
• drukarka wierszowa

Pamięć masowa

• pamięć taśmowa - jednostki pamięci PT-2 z jednostką sterującą
• od 1 do 4 modułów z pamięci bębnowej PB-5 o pojemności 32 ksłów każdy (przy pojemności 64 ksłów ok. 42 ksłów przeznaczonych dla programu)
• z jednym komputerem był używany prototyp pamięci bębnowej PB-6 o pojemności 20 mln bitów (ok. 800 ksłów).

Wieloprogramowość

• 2 programy w trybie wsadowym. Rzadko wykorzystywana.

Oprogramowanie

Systemy operacyjne

• SO 141 - wsadowy
• TRAN - czasu rzeczywistego

Języki programowania

• SAS 41 (makroasembler)
• algorytmiczne:
  • SAKO
  • Algol
• przetwarzania danych:
  • EOL – język do przetwarzania informacji tekstowej
  • COBOL
• symulacyjne:
  • CEMMA – język do symulacji procesów ciągłych
  • ZAM GPSS – język do symulacji procesów dyskretnych
  • ASTEK – język opisu i obróbki statystycznej
• przewidziane w projekcie lecz niezrealizowane
  • FORTRAN IV

Zachowane

Brak.

Przypisy

1. ↑ Wersja tranzystorów TG1 całkowicie niedostępna na rynku.
2. ↑ ^{2,0 2,1} Brak zgodności w dostępnych danych dotyczących szybkości pamięci operacyjnej.