Wolna encyklopedia

Zauropsydy

Mesosaurus
Systematyka
Domena eukarioty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada zauropsydy
Nazwa systematyczna
Sauropsida
Huxley, 1864

Zauropsydy (Sauropsida) – jedna z dwóch gromad owodniowców (obok synapsydów), która rozdzieliła się na dwie główne linie ewolucyjne: anapsydy, charakteryzujące się czaszką pozbawioną otworów skroniowych, oraz diapsydy, w których czaszce rozwinęły się dwie pary otworów skroniowych (po dwa - górny i dolny - za każdym okiem), przez które przewleczone są silne mięśnie szczęk.

Termin „zauropsydy” ukuł Thomas Henry Huxley w latach 60. XIX wieku; stwierdził, że gromady ptaków (Aves) i gadów (Reptilia) są bliżej spokrewnione ze sobą niż z którąkolwiek inną gromadą kręgowców, i że obie te gromady razem tworzą jedną z trzech głównych grup, na które dzielą się kręgowce (obok ssaków i grupy Ichthyopsida, do której Huxley zaliczył ryby i płazy, obecnie uznawanej za parafiletyczną). Huxley pierwotnie określał grupę obejmującą ptaki i gady jedynie angielskim terminem Sauroids[1], później jednak nadał jej łacińską nazwę „Sauropsida”. Edwin Stephen Goodrich w 1916, zauważył, że tradycyjnie rozumiana gromada gadów jest parafiletyczna, gdyż zalicza się do niej zarówno owodniowce blisko spokrewnione z ptakami, jak i te bliżej spokrewnione ze ssakami. Zaproponował więc, by używać nazwy Sauropsida jedynie w odniesieniu do ptaków i wszystkich owodniowców bliżej spokrewnionych z nimi niż ze ssakami; zauropsydy miały być grupą siostrzaną do grupy Theropsida (synonim synapsydów), obejmującej ssaki i wszystkie owodniowce bliżej spokrewnione z nimi niż z ptakami. Według Goodricha zauropsydy i teropsydy wyewoluowały z grupy, którą on sam nazwał Protosauria i do której zaliczył najstarsze gady i niektóre prymitywniejsze paleozoiczne czworonogie[2].

Inni naukowcy, np. David Watson, definiowali zauropsydy i teropsydy inaczej, zaliczając do tych dwóch grup prymitywne gady, które Goodrich zaliczał do „protozaurów”, a z drugiej strony wykluczając z nich odpowiednio ptaki i ssaki[3].

Wszystkie współcześnie żyjące gady należą do zauropsydów; większość autorów zalicza do nich także ptaki. Odpowiada to historycznemu rozumieniu terminu Sauropsida; poza tym nie ulega wątpliwości, że ptaki muszą wchodzić w skład zauropsydów, jeśli te mają być grupą monofiletyczną (podobnie jak ssaki wchodzą w skład monofiletycznych synapsydów). Jednak prof. Michael Benton[4], podejmując próbę pogodzenia tradycyjnej linneuszowskiej klasyfikacji kręgowców z nowszą, opartą na zasadach kladystyki, zaproponował, by uznać zauropsydy i synapsydy za grupy parafiletyczne i nie włączać do nich ptaków i ssaków, dzięki czemu te ostatnie mogą zachować status odrębnych gromad. Benton proponuje w zamian, by podniesione do rangi gromad zauropsydy i synapsydy zastąpiły tradycyjną gromadę gadów.

Przedmiotem kontrowersji jest też relacja między zauropsydami a gadami (Reptilia), w tym wypadku rozumianymi jako grupa monofiletyczna, obejmująca ostatniego wspólnego przodka żyjących żółwi i przedstawicieli kladu Sauria (obejmującego grupy Lepidosauromorpha i Archosauromorpha) oraz wszystkich jego potomków[5] (a zatem obejmująca także ptaki, ale nie obejmująca synapsydów). Nie jest pewne, czy zauropsydy i tak definiowane gady należy uznać za synonimy, czy też gady są kladem w obrębie zauropsydów. Zdaniem niektórych naukowców mezozaury są bazalnymi zauropsydami nie należącymi do tak definiowanych gadów[6] (choć inni zaliczają je do anapsydów). Z kolei analiza Hilla (2005) zasugerowała, że mezozaury mogą być grupą siostrzaną do kladu obejmującego wszystkie pozostałe owodniowce (a więc również synapsydy); zdaniem Hilla może to dowodzić, że zauropsydy sensu Laurin & Reisz (1995) nie są taksonem monofiletycznym[7].

Przypisy

  1. ↑ Huxley, Thomas H. (1864) "Lectures on the Elements of Comparative Anatomy: On the Classification of Animals and on the Vertebrate Skull" London: John Churchill and Sons. 303 pp.
  2. ↑ Goodrich, Edwin S. (1916) "On the Classification of the Reptilia" Proceedings of the Royal Society of London. Series B, Containing Papers of a Biological Character 89: 261-276.
  3. ↑ Watson, David M. S. (1957) "On Millerosaurus and the Early History of the Sauropsid Reptiles" Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B, Biological Sciences 240 (673): 325-400.
  4. ↑ Benton, M. J. (2004), Vertebrate Paleontology, 3rd ed. Blackwell Science Ltd
  5. ↑ Definicja za: Gauthier, J.; Kluge, A. G. & Rowe, T. (1988) "The early evolution of the Amniota." In M. J. Benton (ed.) The phylogeny and classification of the tetrapods, Vol. 1: Amphibians, reptiles, birds Systematics Association Special Volume No. 35A, pp. 103-155. Oxford: Clarendon Press.
  6. ↑ Laurin, M. & Reisz, R. R. (1995) "A reevaluation of early amniote phylogeny." Zoological Journal of the Linnean Society 113: 165-223.
  7. ↑ Hill, Robert V. (2005) "Integration of Morphological Data Sets for Phylogenetic Analysis of Amniota: The Importance of Integumentary Characters and Increased Taxonomic Sampling" Systematic Biology 54(4):530–547. DOI: 10.1080/10635150590950326

Linki zewnętrzne

Źródło: „haslo,Zauropsydy”