Wolna encyklopedia

Współrzędne: 51°36' N 18°58' E51.6 18.9666667 (Zduńska Wola)

Zduńska Wola
Herb Zduńskiej Woli Flaga Zduńskiej Woli
Województwo	łódzkie
Powiat	zduńskowolski
Gmina  - rodzaj	Zduńska Wola miejska
Założono	ok. 1394
Prawa miejskie	1825
Prezydent miasta	wakat
Powierzchnia	24,58 km²
Położenie	51° 36' N 18° 58' E
Ludność (2004)  • liczba ludności  • gęstość	44 890 1787 os./km²
Strefa numeracyjna (do 2005)	0-43
Kod pocztowy	98-220
Tablice rejestracyjne	EZD
Położenie na mapie Polski Zduńska Wola
TERC10 (TERYT)	101901
Miasta partnerskie	Zarasai  Litwa, Valmiera  Łotwa, Pietrasanta  Włochy,
Urząd miejski3 ul. Stefana Złotnickiego 12 98-220 Zduńska Wola tel. (43)823 41 62 do 67; faks (43)823 33 32 (e-mail)
Strona internetowa miasta

Zduńska Wola — miasto i gmina miejska w województwie łódzkim, siedziba powiatu zduńskowolskiego. Położone jest na Wysoczyźnie Łaskiej, na obszarze prawie równinnym, nad rzeką Pichną, prawym dopływem Warty.

Według danych statystycznych z 31 grudnia 2004, miasto liczy 44 890 mieszkańców.

Spis treści 1 Położenie i komunikacja 2 Historia 3 Historia Żydów w Zduńskiej Woli 4 Związki wyznaniowe 4.1 Katolicyzm 4.2 Protestantyzm 5 Przemysł 6 Zabytki i muzea 7 Kultura 8 Sport i rekreacja 9 Edukacja 10 Miasta partnerskie 11 Osiedla 12 Lista znanych osób związanych ze Zduńską Wolą 13 Zobacz też 14 Przypisy 15 Linki zewnętrzne

Położenie i komunikacja

W Zduńskiej Woli krzyżują się dwa ważne szlaki kolejowe:

• Białystok - Warszawa - Łódź - Zduńska Wola - Ostrów Wielkopolski - Poznań / Leszno / Wrocław
• Częstochowa / Lubliniec / Zagłębie Śląsko-Dąbrowskie - Zduńska Wola - Inowrocław - Bydgoszcz - Trójmiasto.

Miasto przecina wspólny odcinek dwóch dróg krajowych nr:

• 12 Łęknica – Kalisz – Sieradz - Zduńska Wola – Piotrków Trybunalski – Dorohusk
• 14 (Wrocław) – Walichnowy – Złoczew/(Wieluń) - Sieradz – Zduńska Wola - Łódź – Łowicz

W okolicy miasta planowana jest także budowa drogi szybkiego ruchu S8.

Historia

Ta sekcja jest zalążkiem. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

Pierwsze wzmianki w tekstach pisanych pojawiły się w 1394 r., kiedy to posłużono się zamiennie nazwami „Zduny” i „Wola”. Sądząc po dacie pierwszych zapisków i nazwie osady, można przypuszczać, że na tych terenach miała miejsce kolonizacja na prawie polskim. Prawdopodobnie na początku XVIII w. największymi właścicielami dóbr w tej okolicy stali się Złotniccy. W 1773 roku król Stanisław August Poniatowski nadał przywilej organizowania 12 targów wielkich w miejscu zwanym Czekay vel Zduńska Wola. Mimo braku praw miejskich, ośrodek już wtedy spełniał funkcje miejskie,z racji swojego położenia na szlaku handlowym kalisko-piotrkowskim. Dalszy rozwój osady jest związany z działalnością dziedzica rodu - Stefana Prawdzic Złotnickiego, który od 1817 roku sprowadzał tu tkaczy ze Śląska, Saksonii, Prus i Czech.

Rozwój funkcji przemysłowej miasta nie byłby jednak możliwy, gdyby nie przyciągnięcie przez Złotnickiego handlarzy z pobliskiego Szadku, Łasku i Widawy. Dzięki temu w 1825 roku Zduńska Wola uzyskała prawa miejskie. W 1930 roku na obszarze ówczesnej wsi Karsznice powstała osada kolejarska dla obsługi wybudowanej linii towarowej ze Śląska do Gdyni, będąca jednym z największych węzłów komunikacyjnych w kraju. W Zduńskiej Woli urodził się i został ochrzczony św. Maksymilian Maria Kolbe, który dziś jest patronem miasta.

Historia Żydów w Zduńskiej Woli

Kahał powstał tu w 1826, wtedy też wybudowano drewnianą bóżnicę. W 1828 Żydzi założyli kirkut. W 1858 wzniesiono synagogę murowaną.

Pierwszym rabinem był Lewi Cybis. Po 1918 w mieście były dwie szkoły hebrajskie, trzy spółdzielcze banki żydowskie, okazały dom kahalny. W 1939 na 25 tys. mieszkańców 10 tys. było Żydami.

Związki wyznaniowe

Katolicyzm

• Kościół rzymskokatolicki
  • Parafia Rzymskokatolicka św. M.M. Kolbego
  • Parafia Rzymskokatolicka Najświętszego Serca Jezusowego
  • Parafia Rzymskokatolicka Wniebowzięcia NMP - Sanktuarium Świętego Maksymiliana
  • Parafia Rzymskokatolicka św. Antoniego

Protestantyzm

• Kościół Ewangelicko-Augsburski
  • parafia w Zduńskiej Woli
• Kościół Adwentystów Dnia Siódmego
  • Zbór w Zduńskiej Woli
• Kościół Chrześcijan Baptystów
  • Zbór w Zduńskiej Woli

Przemysł

Zduńska Wola była największym miastem dawnego województwa sieradzkiego. Tu rozwija się prężnie przemysł odzieżowy i włókienniczy.

Istnieje tutaj kilka znanych nie tylko w kraju, ważnych dla regionu firm:

• Fabryka Wyrobów Frotowych i Kocowych "Zwoltex" S.A.
• Zakłady Przemysłu Dziewiarskiego "Wola"
• Icopal SA - producent materiałów budowlanych (dawna Izolacja SA)
• Ferax - producent rajstop Gatta
• Browar Staropolski
• Agros Nova (dawniej Sonda, Garden)
• Izodom 2000 Polska
• Aves
• Automark
• Taro sp.j
• Budvar Centrum S.A.
• Borg Automotive Sp. z o.o.
• Elektrociepłownia Zduńska Wola Sp. z.o.o

W dzielnicy Karsznice znajduje się węzeł kolejowy, dawniej jeden z najważniejszych w kraju z ekspozycją zabytkowego taboru kolejowego.

Zabytki i muzea

• Dom urodzin św. Maksymiliana Marii Kolbe , Muzeum Maksymiliana Marii Kolbe
• Dworek Złotnickich , teraz Urząd Miasta
  
• Muzeum Zgromadzenia Małego Dzieła Boskiej Opatrzności Księży Orionistów na Ziemiach Polskich
• Muzeum Historii Miasta
• Skansen lokomotyw i Izba Historii Taboru PKP
• Domy tkackie.

Według rejestru zabytków KOBiDZ^[1] na listę zabytków wpisane są obiekty:

• kościół parafialny p.w. Wniebowzięcia MB, ul. Kościelna, 1891, nr rej.: 382/A z 23.08.1991
• kościół ewangelicko-augsburski, 1926, nr rej.: 295 z 17.05.1976
• dawna plebania ewangelicko-augsburska, 1895, nr rej.: 384/89 z 17.10.1989
• dom św. Maksymiliana Kolbego (dom tkacki), ul. św. M. Kolbego 9, drewniany, XIX w., nr rej.: 388/A z 2.05.1991
• dom, ul. Kościelna 13, 1825, nr rej.: 301 z 30.12.1967 oraz 960-XIII-77
• dom, ul. Kościuszki 9, 1 poł. XIX w., nr rej.: 992 z 30.12.1967
• dom, ul. Kościuszki 11, 1 poł. XIX w., nr rej.: 993 z 30.12.1967
• budynek liceum sztuk plastycznych, ul. Sieradzka 29, pocz. XX w., nr rej.: 318 z 22.02.1985
• dom, ul. Złotnickiego 6, 1 poł. XIX w., nr rej.: 995 z 30.12.1967

Kultura

• Miejski Dom Kultury
• Powiatowy Młodzieżowy Dom Kultury "Na pięterku"
• Dom Kultury "Lokator"
• Miejska Biblioteka Publiczna im. Jerzego Szaniawskiego

Sport i rekreacja

Na terenie miasta funkcjonuje kilka klubów i stowarzyszeń, które kształcą kulturę fizyczną dzieci, młodzieży i dorosłych.

• Pogoń-Ekolog Zduńska Wola - piłka nożna
• ZKS GATTA Zduńska Wola (dawniej Mabudo Ferax Suchoczasy) - piłka nożna
• MKPS Lokator Zduńska Wola - piłka siatkowa dziewcząt
• MKS PMOS Zduńska Wola - piłka nożna, piłka siatkowa chłopców, lekkoatletyka. Wychowankami klubu są Michał Stasiak, Adrian Budka, Łukasz Masłowski.
• MUKS "Park" Zduńska Wola - lekkoatletyka
• KS Resursa Zduńska Wola - lekkoatletyka
• Rugby Klub Zduńska Wola - rugby siedmioosobowe

Infrastrukturą sportową zarządza wraz z klubami MOSiR "Relaks" - Miejski Ośrodek Sportu "Relaks".

Na terenie miasta odbywają się również amatorskie rozgrywki, które są istotnym elementem w popularyzacji sportu:

• ALS - Amatorska Liga Siatkówki w Zduńskiej Woli
• ZALK - Zduńskowolska Amatorska Liga Koszykówki
• MHLPN - Miejska Halowa Liga Piłki Nożnej

Edukacja

• I Liceum Ogólnokształcące im. Kazimierza Wielkiego
• II Liceum Ogólnokształcące im. Jana Pawła II
• Zespół Szkół Elektronicznych im. Stanisława Staszica
• Zespół Szkół Specjalnych im. Marii Grzegorzewskiej w Zduńskiej Woli
• Państwowe Liceum Sztuk Plastycznych
• Szkoła Muzyczna I i II stopnia
• Zespół Szkół Zawodowych nr 1
• Politechnika Łódzka - Wydziały: Mechaniczny, Elektroniki i Telekomunikacji
• Policealne Studium Ekonomiczno-Administracyjno-Prawne
• Policealne Studium Zawodowe - CKU w Sieradzu
• Wyższe Seminarium Duchowne Księży Orionistów
• Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych pod patronatem Uniwersytetu Wrocławskiego.

Miasta partnerskie

• Zarasai
• Pietrasanta
• Valmiera

Osiedla

• Osiedle Zachód
• Osiedle Karsznice
• Osiedle Osmolin
• Osiedle Panorama
• Osiedle Południe
• Osiedle Różana
• Osiedle Tysiąclecia
• Osiedle "Żytnia"
• Osiedle Nowe Miasto
• Osiedle Dworcowe
• Osiedle Kilińskiego

Lista znanych osób związanych ze Zduńską Wolą

• św. Maksymilian Maria Kolbe - ur. 8.I.1894 w Zduńskiej Woli
• Ignacy Boerner (bliski współpracownik Józefa Piłsudskiego, minister poczt i telegrafów w kilku rządach II RP) - ur. 11.VIII.1875 w Zduńskiej Woli
• Łazar Lusternik (matematyk) - ur. 31.XII.1899 w Zduńskiej Woli
• Pinchas Menachem Joskowicz (Naczelny Rabin Polski) - ur. 1924 w Zduńskiej Woli
• Ryszard Muzaj (pieśniarz) - ur. 21.IV.1955 w Zduńskiej Woli
• Wojciech Jagielski (prezenter telewizyjny) - ur. 1963 w Zduńskiej Woli
• Marek Niedźwiecki (dziennikarz radiowy) - uczęszczał w latach 1969-1973 do II LO w Zduńskiej Woli
• Jan Jankowski (aktor) - ur. 2.VI.1961 w Zduńskiej Woli
• Paweł Królikowski (aktor) - ur. 1.IV.1961 w Zduńskiej Woli
• Rafał Królikowski (aktor) - ur. 27.XII.1966 w Zduńskiej Woli
• Magda Femme (wokalistka) - wychowała się w Zduńskiej Woli
• Justyna Majkowska (wokalistka) - ur. 17.VII.1977 w Zduńskiej Woli
• Wojciech Kikowski (trener paraolimpijskiej kadry lekkoatletycznej Ateny 2004, fizyk, przygotował specjalny program treningowy dla niepełnosprawnego Jasia Meli, który wraz z Markiem Kamińskim zdobył bieguny) - mieszka w Zduńskiej Woli
• Beata Andrzejczuk (z domu Barczyńska) (pisarka, autorka książek i opowiadań dla dzieci i dorosłych) - ur. 20.01.1966, mieszkała w Zduńskiej Woli od 1966 do 1985 roku

Zobacz też

• miasta w Polsce
• Związek Miast Polskich
• Ludność Zduńskiej Woli

Przypisy

Linki zewnętrzne

• Urząd Miasta Zduńska Wola
• Koło Rekonstrukcji Historycznych w Zduńskiej Woli
• Zduńska Wola w fotografii
• Mapy: Autopilot • Google Maps • Szukacz • Targeo • Zumi

• Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi