Wolna encyklopedia
| Zieloni | |
| Lider | Agnieszka Grzybek Dariusz Szwed |
| Data założenia | 6 września 2003 |
| Adres siedziby | ul. Piękna 64 a, lok. 11, 00-672 Warszawa |
| Ideologia polityczna | zielona polityka, socjaldemokracja, feminizm, pacyfizm, alterglobalizm, antynazizm |
| Liczba członków | ok. 300 (czerwiec 2006) |
| Członkostwo międzynarodowe |
Europejska Partia Zielonych |
| Europejska Grupa Parlamentarna | Zieloni – Wolny Sojusz Europejski |
| Młodzieżówka | Ostra Zieleń |
| Barwy | zieleń |
| Obecni posłowie (%) | 0 (0%) |
| Obecni senatorowie (%) | 0 (0%) |
| www.zieloni2004.pl | |
 Ten artykuł jest częścią serii Polityka III RP |
| Prawo |
|---|
| Konstytucja Polskie prawo |
| Władza wykonawcza |
| Prezydent Lech Kaczyński Prezes Rady Ministrów Donald Tusk Rada Ministrów |
| Władza ustawodawcza |
| Sejm Senat Zgromadzenie Narodowe |
| Władza sądownicza |
| Sąd Najwyższy Trybunał Konstytucyjny Trybunał Stanu Naczelny Sąd Administracyjny |
| Samorząd terytorialny |
| Samorząd w Polsce Samorząd gminny Samorząd powiatowy Samorząd województwa |
| Kluby parlamentarne |
| PO PiS Lewica PSL |
| Wybory |
| Wybory w Polsce (od 1989):
prezydenckie: |
Zieloni 2004 (Zieloni) – polska partia polityczna o programie proekologicznym, pacyfistycznym i feministycznym z silnym naciskiem na kwestie praw człowieka (w tym praw mniejszości, także seksualnych) oraz na zrównoważony rozwój. Powstała na kongresie założycielskim 6-7 września 2003 roku. Zarejestrowana sądownie 23 lutego 2004. Założycielkami i założycielami Zielonych są osoby wywodzące się z różnych środowisk, zwłaszcza organizacji pozarządowych: ekologicznych, feministycznych, a także działających na rzecz praw człowieka oraz równouprawnienia mniejszości światopoglądowych, seksualnych, narodowych i innych. Większość z nich tworzyła "Grupę Referendalną Zieloni", działającą w kampanii referendalnej na rzecz przystąpienia Polski do Unii Europejskiej wiosną 2003 roku. Rok 2004 w nazwie Zielonych wiąże się z członkostwem Polski w UE od 1 maja 2004. Partia należy do Europejskiej Partii Zielonych – historycznie pierwszej ogólnoeuropejskiej partii politycznej powołanej 22 lutego 2004 w Rzymie. Zieloni ściśle współpracują z grupą Zieloni – Wolny Sojusz Europejski w Parlamencie Europejskim, której deputowani m.in. protestowali przeciwko budowie rządowego wariantu obwodnicy Augustowa przez dolinę Rospudy oraz doprowadzili do debat i przyjęcia rezolucji Parlamentu Europejskiego na temat homofobii w Polsce i całej Europie (ostatnia 26 kwietnia 2007).
Podobnie jak i inne partie tego nurtu na świecie Zieloni opierają swoje poglądy na czterech filarach: ekologia, sprawiedliwość społeczna, demokracja oddolna oraz pacyfizm. Profil polityczny Zielonych wykracza poza typowe XX-wieczne podziały ideowe. Zieloni postrzegani są z reguły jako przedstawiciele tzw. Nowej Lewicy, aczkolwiek duże znaczenie w ruchu mają, tak w Polsce, jak i poza nią, nurty anarchistyczne, libertariańskie i ordoliberalne (np. za tymi ostatnimi Zieloni popierają państwową ochronę praw konsumentów przed monopolami i oligopolami).
Spis treści |
Program polityczny
Zieloni domagają się m.in.:
- rozdziału Kościołów i związków religijnych od państwa
- prawa kobiet do legalnego przerywania ciąży
- wprowadzenia instytucji rejestrowanych związków partnerskich (dostępnych zarówno dla osób homoseksualnych, jak i heteroseksualnych)
- polityki narkotykowej opartej na edukacji i prewencji, a nie karaniu
- wycofania wojsk polskich z Iraku
- zniesienia poboru i wprowadzenia armii zawodowej
- utrzymania państwowej oświaty i służby zdrowia.
Sprzeciwiają się natomiast przywróceniu kary śmierci oraz wprowadzeniu podatku liniowego.
Program gospodarczy partii Zielonych opiera się na koncepcji ekologicznej i społecznej gospodarki rynkowej, czyli wdrażaniu zrównoważonego rozwoju.
Zrównoważony rozwój zakłada integrację celów społecznych, ekologicznych i ekonomicznych m.in. poprzez realizację ekologicznej reformy podatkowej. Reforma ta polega na ograniczaniu opodatkowania pracy, przy równoczesnym zwiększaniu opodatkowania zużycia naturalnych zasobów nieodnawialnych i energii. Prowadzi to z jednej strony do ograniczenia zużycia zasobów podczas produkcji i konsumpcji dóbr i usług (tzw. odmaterializowanie rozwoju gospodarczego), a z drugiej ułatwia powstawanie nowych miejsc pracy (w efekcie ograniczenia kosztów zatrudniania pracowników).
Zrównoważony rozwój przewiduje też likwidację szkodliwych społecznie i ekologicznie subwencji w gospodarce.
Zieloni wskazują także na konieczność skutecznego wdrażania zasady zanieczyszczający płaci (będącej podstawową zasadą integracji polityki ekologicznej i polityki gospodarczej) – truciciele muszą ponosić pełne koszty zanieczyszczania środowiska. Wprowadzanie eko-społecznej gospodarki rynkowej przynosi także rozwój małych i średnich przedsiębiorstw oraz nowe, zielone miejsca pracy w nowoczesnych sektorach gospodarki: energetyce odnawialnej, termorenowacji, rolnictwie ekologicznym, budownictwie ekologicznym (np. domy bezemisyjne), transporcie przyjaznym środowisku, "przemyśle" odmaterializowywania gospodarki, zarządzaniu jakością itp. Zieloni sprzeciwiają się budowie elektrowni jądrowych z powodów ekonomicznych i ekologicznych.
Zieloni wskazują na ogromne znaczenie wyrównywania szans kobiet i mężczyzn w sferze ekonomicznej – wyrównywanie płacy za wykonywanie tej samej pracy, zwiększanie udziału kobiet w zarządzaniu firmami adekwatne do poziomu wykształcenia itp. Zieloni są przeciwni budowaniu wzrostu gospodarczego na łamaniu praw człowieka i pracownika, niszczeniu środowiska czy rozwoju przemysłu zbrojeniowego i jądrowego.
Zieloni to partia alterglobalistyczna – wspólnie z Grupą Zielonych w Parlamencie Europejskim i Europejską Partią Zielonych podejmuje działania na rzecz globalnego zrównoważonego rozwoju:
- poszanowania praw człowieka,
- poprawy jakości życia i stanu środowiska także w krajach biedniejszych,
- sprawiedliwego handlu światowego (jako alternatywy dla koncepcji tzw. wolnego handlu),
- zwiększenia znaczenia pomocy rozwojowej w polityce zagranicznej państw (m.in. postulat zwiększenia środków na pomoc rozwojową do 0,7% PKB) – zieloni uważają tę pomoc za alternatywę dla unilateralizmu i militaryzmu.
Zieloni popierają wolne i otwarte oprogramowanie.
Partia popiera pogłębianie integracji europejskiej i projekt konstytucji UE bez odwołań do chrześcijaństwa w preambule. Sprzeciwiała się głoszonemu przez rząd Leszka Millera i większe partie opozycji hasłu Jana Rokity "Nicea albo śmierć". Zieloni, wraz z 'zielonymi' europarlamentarzystami, sprzeciwiali się przyjęciu dyrektyw Bolkesteina dotyczących: patentowania oprogramowania (odrzucona) i "usługowej" (przyjęta po poprawkach).
Partia Zielonych prowadzi także kampanię na rzecz połączenia kolejowego Rail Baltica (m.in. przerzucenie na koleje tranzytowego ciężarowego transportu drogowego – "tiry na tory") i alternatywnego przebiegu europejskiej drogi ekspresowej Via Baltica, omijającego bardzo cenną przyrodniczo Dolinę Rospudy.
Zieloni sprzeciwiają się budowie elementów amerykańskich instalacji antyrakietowych w Polsce (tzw. tarcza antyrakietowa).
Partia Zielonych prowadzi szereg kampanii politycznych, m.in.:
- "Zielone miasto"
- "Zielona energia"
- "Zielona gospodarka"
- "Zatrzymaj zmiany klimatyczne"
- "Zielony transport"
- "Zieloni nie leją wody"
- "Równe szanse"
- "Jedz lepiej!".
Wybory
Pod hasłem "Do Unii po zmiany!" partia startowała w wyborach do Parlamentu Europejskiego w 2004 roku. Zarejestrowała listy tylko w 3 z 13 okręgów wyborczych. Uzyskała 16 288 głosów co dało 0,27% poparcia w skali kraju.
31 maja 2005 roku Zieloni zawarli porozumienie z Socjaldemokracją Polską (SdPl) i Unią Pracy o wspólnym starcie w wyborach parlamentarnych w 2005 roku. Poparli również Marka Borowskiego w wyborach prezydenckich. Lista SdPl-UP-Zieloni zdobyła 459 380 głosów (3,89% poparcia w skali kraju), z czego sami Zieloni uzyskali 19 644 głosów co dało 0,17% poparcia w skali kraju (partia przyjęła politykę wystawienia po jednej osobie w okręgu wyborczym).
Lokalne struktury Zielonych samodzielnie decydowały o formule startu w wyborach samorządowych w 2006 roku (między innymi dlatego władze krajowe partii odrzuciły zaproszenie do tworzącego się bloku Lewicy i Demokratów). Samodzielna lista Zielonych w Warszawie uzyskała 11 210 głosów (1,68%) i 7. miejsce na 14 możliwych – dla porównania mniejsze partie ówczesnej koalicji rządowej uzyskały odpowiednio: 2,50% (LPR) i 1,01% (Samoobrona). Niecały 1% poparcia uzyskały we Wrocławiu i Gdańsku współtworzone przez Zielonych z Młodymi Socjalistami komitety lokalne. W innych miastach osoby związane z partią kandydowały z list lokalnych (głównie niepartyjnych) albo koalicji LiD. W jednym przypadku (Konin) niezwiązany z SLD i SDPL komitet "Demokraci", z udziałem Zielonych, zawarł umowę o tzw. blokowaniu list z PO.
W wyborach parlamentarnych w 2007 roku partia wystawiła czterech kandydatów do Senatu, rejestrując zaledwie jednego z nich[1]. Monika Paca uzyskała w Katowicach ponad 20.000 głosów, 4,5% spośród głosujących.
W wyborach do Parlamentu Europejskiego w 2009 roku partia zamierza wystartować samodzielnie.
Władze partii
W Zielonych od kół do Zarządu Krajowego obowiązuje zasada parytetu płci, a przewodniczy zawsze jednocześnie kobieta i mężczyzna (dwoje współprzewodniczących, od 2008 nazywanych przewodniczącymi). Pierwszym współprzewodniczącym partii był Jacek Bożek (do 11 listopada 2004). 12 listopada 2004 zastąpił go Dariusz Szwed. Współprzewodniczącą Zielonych od założenia do marca 2008 była Magdalena Mosiewicz, zastąpiona przez Agnieszkę Grzybek.
W skład Zarządu Krajowego Zielonych, poza przewodniczącymi, wchodzą: Monika Paca, Beata Maciejewska, Małgorzata Tkacz-Janik, Piotr Wielgus, Jakub Grabiec i Bartłomiej Kozek.
Poza osobami z Zarządu, do Rady Krajowej należą: Karolina Jankowska, Aleksandra Koś, Ewa Koś, Magdalena Mosiewicz, Karolina Skowron, Aleksandra Sołtysiak-Witkowska, Adam Fularz, Radosław Gawlik, Wojciech Kłosowski, Jerzy Kochan, Ludwik Tomiałojć, Karol Zamojski.
Do Zielonych należą także między innymi: Kinga Dunin, Kazimiera Szczuka, Olga Tokarczuk, Adam Ostolski i Krystian Legierski.
Do Zielonych należą założyciele i część redakcji Zielonego portalu informacyjnego.
Kongresy Zielonych
- Kongres Założycielski, 6-7 września 2003, Warszawa
- 1. Kongres, 12-14 listopada 2004, Gdańsk
- 2. Kongres, 24-26 lutego 2006, Katowice
- 3. Kongres, 1-2 marca 2008, Warszawa
Zielone Miasto Nowej Generacji
Publikacja, będąca "zielonym manifestem miejskim" i podstawą polityki samorządowej Zielonych, napisana przez Dariusza Szweda, przewodniczącego Zielonych, oraz Beatę Maciejewską, członkinię Zarządu Krajowego partii. Wydana w dwóch językach - polskim i angielskim, przez sieć bałtycką Europejskiej Partii Zielonych.
Zielone Miasto prezentuje pozytywne praktyki i przykłady z całej Europy, dowodzące możliwości budowy demokratycznej, otwartej, sprawiedliwej społecznie i ekologicznie wspólnoty miejskiej, zgodnej z pryncypiami Zielonej polityki. Główne postulaty, którymi powinna się kierować, podzielono na pięć kategorii:
Równość i różnorodność w zielonym mieście - zagadnienia z kategorii planowania przestrzennego, demokracji płci, równego dostępu do czystego środowiska i dóbr kultury
Mobilność w zielonym mieście - rozwój transportu publicznego i uwzględnianie w strategiach komunikacyjnych interesów rowerzystów i pieszych
Zielone miasto - zdrowe i przyjazne przyrodzie - kwestie ekologiczne, m.in. żywność ekologiczna i lokalna produkcja
Zielone miasto - oszczędne i inteligentne - omówienie roli władz miasta w promowaniu oszczędności energetycznej, odnawialnych źródeł energii, decentralizacji produkcji i przesyłu energii, wolnego oprogramowania
Zielone miasta w globalnej wiosce - alternatywna globalizacja, dbająca o solidarność na poziomie planetarnym, w tym w walce ze zmianami klimatycznymi
Propozycje programowe ZMNG ma za swój cel wprowadzenie do szerszej debaty publicznej kwestii do tej pory marginalizowanych w publicznym dyskursie, takich jak gender mainstreaming czy decentralizacja energetyczna. Docenia rolę kultury w tworzeniu kapitału społecznego, promuje także tworzenie mechanizmów bezpośredniej demokracji. Służyć temu miała kampania promocyjna, która odbyła się w kilku miastach Polski - Warszawie, Gdańsku, Olsztynie, Białymstoku, Koszalinie, Bydgoszczy, Gliwicach i Toruniu.