Wolna encyklopedia
 |
Ten artykuł wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Aby uczynić go weryfikowalnym, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. |
Zioła, rośliny zielarskie - wszystkie rośliny, które zawierają substancje wpływające na metabolizm człowieka (np. olejki eteryczne) i dostarczające surowców zielarskich. Są to gatunki lecznicze, przyprawowe, także trujące. Grupa ta obejmuje przede wszystkim jednoroczne i dwuletnie rośliny zielne, ale także drzewa, krzewy, warzywa i byliny. Zalicza się do nich także niektóre grzyby. Zioła stosowane są m.in. w ziołolecznictwie, aromaterapii i jako przyprawy.
Rośliny zielarskie ze względu na sposób użytkowania dzieli się na:
Część roślin może równocześnie posiadać własności lecznicze, być stosowana jako przyprawa i dostarczać olejków eterycznych. Leki uzyskane z ziół to leki ziołowe.
Hodowlą i uprawą ziół zajmuje się dział ogrodnictwa zwany zielarstwem.
Pozyskiwanie i uprawa ziół
- Najprostszym zabiegiem pozyskiwania roślin zielarskich jest ich zbiór ze stanowisk naturalnych. Dotyczy to jednak tylko gatunków krajowych i to tych, których zasoby są bardzo duże. Zbiór ze stanu naturalnego jest uciążliwy i pracochłonny. Surowiec roślinny powinien pochodzić z miejsc ekologicznie czystych. Rośliny zbierane ze stanowisk naturalnych:
- bez czarny
- borówka czernica (czarna jagoda)
- brzoza
- głóg dwuszyjkowy
- głóg jednoszyjkowy
- jałowiec pospolity
- kasztanowiec zwyczajny
- krwawnik pospolity
- lipa
- mniszek lekarski (mniszek pospolity)
- podbiał pospolity
- pokrzywa zwyczajna
- róża dzika
- Obecnie z upraw otrzymuje się 75% surowca zielarskiego dla przemysłu farmaceutycznego. Istnieją całe plantacje tych roślin. Uprawia się głównie gatunki rodzime, ale także gatunki z innych stref klimatycznych, które się wcześniej aklimatyzuje. Dzięki uprawie ziół istnieje możliwość otrzymania odmian o określonym składzie chemicznym, odporności na choroby i szkodniki. Zaletą takiej uprawy jest także możliwość jej zmechanizowania, co ułatwia wykonywanie zabiegów uprawowych. Niektóre zioła pochodzące z upraw:
- Zioła zbiera się w 4 okresach: wiosennym, letnim, jesiennym i zimowym. Następnie są one suszone w specjalnych suszarniach i przechowywane w dostosowanych do tego przechowalniach.
Ciekawostki
- 16-20% produkcji światowej ziół należy do Polski. Z czego ok. 80% to zioła pochodzące z upraw (ok. 60 gatunków), a 20% - ze stanowisk naturalnych.
- 15 sierpnia w Klęce obchodzone jest święto Matki Bożej Zielnej i Dnia Zielarza. Jest wówczas wybierane przez specjalistów Ziele Roku. Tytuł ten dostały:
- miłorząb japoński,
- dzika róża,
- głóg,
- dziurawiec,
- rumianek,
- karczoch,
- aloes,
- aronia,
- hakorośl rozesłana (czarci pazur),
- żeń-szeń,
- tymianek,
- męczennica cielista